Rig Veda 3.57.2: Mandala 3, Sukta 57, Mantra 2

Sukta 3.57

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Indra-Pūṣan (with Vasus appealed to for sumná)

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify metrically)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रः सु पूषा वृषणा सुहस्ता दिवो न प्रीताः शशयं दुदुह्रे । विश्वे यदस्यां रणयन्त देवाः प्र वोऽत्र वसवः सुम्नमश्याम् ॥

Transliteration

índraḥ sú pūṣā́ vṛ́ṣaṇā suhástā divó ná prītā́ḥ śaśayáṃ duduhre | víśve yád asyā́m raṇáyanta devā́ḥ prá vo 'trá vasavaḥ sumnám aśyām ||

Translation

Индра и Пушан, могучие быки с благими руками, выдоили покоящуюся сладость, как небо, ликующее. Когда все боги в ней находят усладу, да достигнем мы здесь вашей милости, о Васу.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सु: well, very
• सु: विशेषण-सम्बन्ध (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय)

• पूषा: Pūṣan
• पूषा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पूषन् (प्रातिपदिक)

• वृषणा: the two bulls (i.e., the two vigorous ones)
• वृषणा: कर्तृ
• Type: Noun (dual epithet)
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• सुहस्ता: the two with good hands
• सुहस्ता: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सु-हस्त (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय)

• दिवः: of heaven, of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौः)

• न: like, as
• न: विशेषण-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• प्रीताः: pleased, delighted
• प्रीताः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle/Adjective
• Root: प्री (धातु) → प्रीत (कृदन्त, भूतकृदन्त/क्त)

• शशयम्: milk/refreshing drink (shashaya)
• शशयम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: शशय (प्रातिपदिक; द्रव्य/पेय-नाम)

• दुदुह्रे: they milked/drew (out)
• दुदुह्रे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दुह् (धातु)

• विश्वे: all (the gods)
• विश्वे: कर्तृ
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: विश्व (सर्व/प्रातिपदिक)

• यत्: which/that (what)
• यत्: कर्म (सम्बन्धक)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• अस्याम्: in this (place/occasion)
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• रणयन्त: they made (it) resound/they rejoiced
• रणयन्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: रण्/रणय् (धातु; कारण/णिच्) → रणयति

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• वः: for you / of you
• वः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (प्रसङ्गानुसार: ‘for you’)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)

• वसवः: O Vasus
• वसवः: सम्बोधन/कर्तृ (प्रार्थना-वाक्ये)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• सुम्नम्: favor, grace
• सुम्नम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सुम्न (प्रातिपदिक)

• अश्याम्: may I attain
• अश्याम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अश् (धातु)