Shloka 40

Devanagari script

एषासादृश्यतेपम्पानलिनीचित्रकानना ।। ।।त्वयाविहीनोयत्राहंविललापसुदुःखितः ।

Transliteration

eṣā sā dṛśyate pampā nalinī citrakānanā | tvayā vihīno yatrāhaṃ vilalāpa suduḥkhitaḥ ||

Translation

Вот видна Пампа, с лотосами и пёстрыми лесами; там, лишённый тебя, я рыдал в горькой скорби.

Word by Word

• एषा: this
• एषा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग

• सा: that (same)
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग

• दृश्यते: is seen
• दृश्यते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग

• पम्पा: Pampa (lake)
• पम्पा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पम्पा (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग

• नलिनी: lotus-filled
• नलिनी: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नलिनी (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; विशेषण (adjective) पम्पा

• चित्रकानना: with lovely woods
• चित्रकानना: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: चित्र-कानन (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; विशेषण (adjective) पम्पा

• त्वया: by you/with you
• त्वया: Sahakari (सहकारी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, एकवचन, सर्वनाम

• विहीनः: separated/deprived
• विहीनः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-ही (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; अहम् (subject)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देश-अव्यय (relative adverb: where)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, सर्वनाम

• विललाप: lamented
• विललाप: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ललप् (धातु)
• Form: लिट्/लङ्-पाठभेद; अत्र लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• सुदुःखितः: deeply sorrowful
• सुदुःखितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु-दुःखित (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषण (adjective) अहम्

Context

"Here is seen lovely woods and Pampa waters. I lamented here, separated from you."

Characters & Entities

• Rāma
• Sītā
• Pampā (lake/region)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Truthfulness of emotion aligned with duty: Rāma admits grief without abandoning righteous effort, showing that dharma can include endurance through sorrow.

What is the narrative situation?

From the aerial car, Rāma points out Pampā and recalls his earlier lament there during separation from Sītā.

Which character virtue is emphasized?

Perseverance: despite intense sorrow, Rāma continued the dharmic quest to find Sītā.