Previous Verse
Next Verse

Shloka 56

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

अदूरे शिंशुपावृक्षात्पश्यामि वरवर्णिनीम्।।5.58.55।।श्यामां कमलपत्राक्षीमुपवासकृशाननाम्।तदेकवासस्संवीतां रजोध्वस्तशिरोरुहाम्।।5.58.56।।शोकसन्तापदीनाङ्गीं सीतां भर्तृहिते स्थिताम्।राक्षसीभिर्विरूपाभिः क्रूराभिरभिसंवृताम्।।5.58.57।।मांसशोणितभक्षाभिर्व्याघ्रीभिर्हरिणीमिव।

śyāmāṃ kamalapatrākṣīm upavāsakṛśānanām |

tadekavāsassaṃvītāṃ rajodhvastśiroruhām || 5.58.56 ||

Я увидел её: смуглую, с глазами, как лепестки лотоса; с лицом, исхудавшим от поста; в одном одеянии, с волосами спутанными и запорошёнными пылью.

साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा
मयाby me
मया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; एकवचन; तृतीया (कर्ता/करण)
राक्षसीमध्येamong demonesses
राक्षसीमध्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootराक्षसी + मध्ये (मध्य)
Formसप्तमी-एकवचन (अधिकरण); तत्पुरुष (राक्षसीनां मध्ये)
तर्ज्यमानाbeing threatened
तर्ज्यमाना:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√तर्ज् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त (शानच्); स्त्रीलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; सा इत्यस्य विशेषणम्
मुहुःagain
मुहुः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formअव्यय (पुनरावृत्तिवाचक)
मुहुःagain and again
मुहुः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formअव्यय (पुनरावृत्ति; द्विरुक्त)
एकवेणीधराwearing a single braid
एकवेणीधरा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएक + वेणी + धर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; बहुव्रीहि (एका वेणी यस्याः सा)
दीनाmiserable
दीना:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदीन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; सा इत्यस्य विशेषणम्
भर्तृचिन्तापरायणाabsorbed in thoughts of her husband
भर्तृचिन्तापरायणा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभर्तृ + चिन्ता + परायण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; तत्पुरुष (भर्तुः चिन्तायां परायणा)
भूमिशय्याlying on the ground
भूमिशय्या:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootभूमि + शय्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; तत्पुरुष (भूमौ शय्या)
विवर्णाङ्गीpale-limbed
विवर्णाङ्गी:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootविवर्ण + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; बहुव्रीहि (विवर्णानि अङ्गानि यस्याः सा)
पद्मिनीa lotus (plant)
पद्मिनी:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootपद्मिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; उपमान
इवlike
इव:
Upama (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय (उपमावाचक)
हिमागमेat the coming of winter
हिमागमे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootहिम + आगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी (अधिकरण); तत्पुरुष (हिमस्य आगमः)
रावणात्from Rāvaṇa
रावणात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; पञ्चमी (अपादान)
विनिवृत्तार्थाwith no way of turning back/escape
विनिवृत्तार्था:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-नि√वृत् (धातु) + क्त (कृदन्त) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; बहुव्रीहि (विनिवृत्तः अर्थः यस्याः/यस्याः अर्थः विनिवृत्तः = निवृत्तोपायार्था/निवृत्तार्था)
मर्तव्यकृतनिश्चयाresolved to die
मर्तव्यकृतनिश्चया:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमर्तव्य (√मृ + तव्यत्) + कृत (√कृ + क्त) + निश्चय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; तत्पुरुष (मर्तव्ये कृतः निश्चयः यस्याः सा)
कथञ्चित्somehow
कथञ्चित्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथञ्चित् (अव्यय)
Formअव्यय (रीतिवाचक/अनिश्चित)
मृगशाबाक्षीfawn-eyed
मृगशाबाक्षी:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootमृग + शाब + अक्षि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; बहुव्रीहि (मृगशाबस्य इव अक्षिणी यस्याः सा)
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतूर्णम् (अव्यय)
Formअव्यय (शीघ्रार्थक)
आसादिताwas reached/approached
आसादिता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ√सद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; कर्मणि-प्रयोगे (मया)
मयाby me
मया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; एकवचन; तृतीया (कर्ता)

"Not far from the Simsupa tree I saw beautiful Sita, of dark complexion, with eyes like lotus petals, whose face was emaciated due to fasting, wearing only a single sari (the same one since her abduction) her locks filled with dust, pathetic looking, immersed in sorrow, meditating on her husband seated like a doe encircled by tigresses, surrounded by ugly and cruel shedemons fed on flesh and blood.

S
Sītā
Ś
śiṃśupā (Simsupa tree)

FAQs

Sītā’s steadfast restraint and purity under coercion is highlighted through her fasting and austerity—an ethical ideal of inner discipline and unwavering righteousness even in adversity.

Hanumān, hidden near the śiṃśupā tree in Laṅkā’s Aśoka grove, describes how he recognized Sītā by her austere, suffering condition.

Sītā’s tapas-like endurance and fidelity—self-control, modesty, and constancy to Rāma despite fear and deprivation.