Shloka 2

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

Devanagari script

तं ततः प्रीतिसंहृष्टः प्रीतिमन्तं महाकपिम्।जाम्बवान्कार्यवृत्तान्तमपृच्छदनिलात्मजम्।।।।

Transliteration

taṃ tataḥ prītisaṃhṛṣṭaḥ prītimantaṃ mahākapim | jāmbavān kāryavṛttāntam apṛcchad anilātmajam ||

Translation

Тогда Джамбаван, исполненный радости, с любовью расспросил Ханумана — великого обезьяньего героя, сына Анилы, — о полном ходе случившегося.

Word by Word

• तम्: him
• तम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular

• ततः: then
• ततः: कालाधिकरण (Kāla-adhikaraṇa)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रम/कालवाचक

• प्रीतिसंहृष्टः: thrilled with joy
• प्रीतिसंहृष्टः: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: प्रीति + संहृष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तृतीया-तत्पुरुष (प्रीत्या संहृष्टः); Nominative singular qualifying जाम्बवान्

• प्रीतिमन्तम्: joyful, affectionate
• प्रीतिमन्तम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: प्रीतिमन्त् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; adjective qualifying महाकपिम्

• महाकपिम्: the great monkey
• महाकपिम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: महाकपि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः कर्मधारय (महान् कपिः); Accusative singular

• जाम्बवान्: Jambavan
• जाम्बवान्: कर्ता (Kartā)
• Type: Noun
• Root: जाम्बवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular

• कार्यवृत्तान्तम्: the account of the mission
• कार्यवृत्तान्तम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: कार्य + वृत्तान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (कार्यस्य वृत्तान्तः); Accusative singular

• अपृच्छत्: asked
• अपृच्छत्: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada

• अनिलात्मजम्: the son of the Wind (Hanuman)
• अनिलात्मजम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: अनिल + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (अनिलस्य आत्मजः); Accusative singular apposition to तम्/महाकपिम्

Context

Thereafter, very delighted Jambavan inquired Hanuman most affectionately of all that happened.

Characters & Entities

• Jāmbavān
• Hanumān (Anilātmaja)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Responsible leadership seeks truthful reporting: the mission’s outcome must be known clearly (satya) before decisions are taken.

What is the narrative situation?

After Hanumān returns from Laṅkā, Jāmbavān asks him to narrate the complete events of his mission.

Which character virtue is emphasized?

Jāmbavān’s wise stewardship—he values accurate information and treats the messenger with affectionate respect.