लङ्काप्रवेशः
Hanuman’s Stealth Entry and Survey of Lanka
दीक्षितान् जटिलान् मुण्डान् गोजिनाम्बरवाससः।दर्भमुष्टिप्रहरणानग्निकुण्डायुघांस्तथा।।5.4.15।।कूटमुद्गरपाणींश्च दण्डायुधधरानपि।एकाक्षानेककर्णांश्च लम्बोदरपयोधरान्।।5.4.16।।करालान् भुग्नवक्त्रांश्च विकटान् वामनांस्तथा।धन्विनः खङ्गिनश्चैव शतघ्नीमुसलायुधान्।।5.4.17।।परिघोत्तमहस्तांश्च विचित्रकवचोज्ज्वलान्।नातिस्थूलान्नातिकृशान्नातिदीर्घातिह्रस्वकान्।।5.4.18।।नातिगौरान्नातिकृष्णान्नातिकुब्जान्न वामनान्।विरूपान् बहुरूपांश्च सुरूपांश्च सुवर्चसः।5.4.19।।ध्वजीन् पताकिनश्चैव ददर्श विविधायुधान्।
dīkṣitān jaṭilān muṇḍān gojināmbaravāsasaḥ |
darbhamuṣṭipraharaṇān agnikuṇḍāyudhāṃs tathā ||5.4.15||
kūṭamudgarapāṇīṃś ca daṇḍāyudhadharān api |
ekākṣān ekakarṇāṃś ca lambodarapayodharān ||5.4.16||
karālān bhugnavaktrāṃś ca vikaṭān vāmanāṃs tathā |
dhanvinaḥ khaṅginaś caiva śataghnīmusalāyudhān ||5.4.17||
parighottamahastāṃś ca vicitrakavacojjvalān |
nātisthūlān nātikṛśān nātidīrghātihrasvakān ||5.4.18||
nātigaurān nātikṛṣṇān nātikubjān na vāmanān |
virūpān bahurūpāṃś ca surūpāṃś ca suvarcasaḥ ||5.4.19||
dhvajīn patākinaś caiva dadarśa vividhāyudhān |
Он увидел ракшасов многих видов: одни посвящённые обрядам, другие с спутанными космами, иные с выбритой головой, иные в одеждах из коровьей шкуры; одни сжимали в кулаке траву дарбха, другие несли как оружие принадлежности огненного жертвоприношения. Он видел одних с железными молотами, других со жезлами; одноглазых и одноухих, с отвислыми животами и грудями; страшных, с перекошенными лицами, уродливых и карликов. Он видел лучников и мечников, а также тех, кто был вооружён тяжёлыми дубинами и метательными орудиями; иных — с руками, подобными железным прутьям, сияющих в диковинных доспехах. Он видел и тех, кто не был ни чрезмерно тучен, ни чрезмерно худ, ни слишком высок, ни слишком низок, ни слишком светел, ни слишком тёмен, ни горбат, ни приземист: одних безобразных, иных многоликих, и иных красивых и лучезарных, несущих знамёна и стяги и оснащённых разнообразным оружием.
He observed large contingents of demons lining the highway and spies of Ravana stationed in the middle of the city.
The verse implicitly contrasts outer marks (rites, ascetic signs, sacred implements) with inner conduct: dharma is not costume or ritual display, but righteous orientation—here, sacred objects are even turned into weapons.
While scouting Laṅkā, Hanumān catalogs the city’s defenders—an intimidating, varied array of armed Rākṣasas—assessing the threat landscape for the rescue mission.
Alertness and analytical perception: Hanumān carefully notes details of opponents (weapons, formations, physiques), showing disciplined intelligence in service of a dharmic aim.