Shloka 17

हनूमत्सीतासंवादः

Hanumān–Sītā Dialogue and Identity Verification

Devanagari script

समा द्वादश तत्राहं राघवस्य निवेशने।।।।भुञ्जाना मानुषान्भोगान्सर्वकामसमृद्धिनी।

Transliteration

samā dvādaśa tatrāhaṃ rāghavasya niveśane | bhuñjānā mānuṣān bhogān sarva-kāma-samṛddhinī ||

Translation

Двенадцать лет там, в доме Рагхавы, я жила, вкушая человеческие радости, исполненная всякого желанного благополучия.

Word by Word

• समाः: years
• समाः: कालाधिकरण (Kāla-adhikaraṇa/Time span)
• Type: Noun
• Root: सम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), बहुवचन; 'वर्ष' अर्थे (years)

• द्वादश: twelve
• द्वादश: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्या; प्रथमा बहुवचन-समन्वय (agreeing with समाः)

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• राघवस्य: of Rāghava (Rāma)
• राघवस्य: सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• निवेशने: in the residence
• निवेशने: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: निवेशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• भुञ्जाना: enjoying
• भुञ्जाना: कर्ता (Karta/Agent, participial)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परस्मैपदी; 'enjoying/experiencing'

• मानुषान्: human (mortal)
• मानुषान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: मानुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), बहुवचन; विशेषणम् (qualifies भोगान्)

• भोगान्: pleasures
• भोगान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: भोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• सर्वकामसमृद्धिनी: endowed with all desired enjoyments
• सर्वकामसमृद्धिनी: विशेषण (Qualifier of अहम्)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-काम-समृद्धिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः सर्वैः कामैः समृद्धा (सर्व + काम + समृद्धिनी)

Context

"I enjoyed worldly pleasures in abundance for twelve years at Rama's abode.

Characters & Entities

• Sita
• Rama (Raghava)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma of the gṛhastha stage: Sita recalls lawful marital life and prosperity, implicitly contrasting it with her present suffering and underscoring the impermanence of worldly comfort.

What is the narrative situation?

Sita continues her self-account, describing her earlier life with Rama before the calamity of abduction.

Which character virtue is emphasized?

Sita’s truthful recollection and composure—she narrates her past without losing moral clarity.