Shloka 36

सुग्रीवस्य शतवलि-प्रेषणम्

Sugriva’s Commission to Satavali for the Northern Search

Devanagari script

औपवाह्यः कुबेरस्य सार्वभौम इति स्मृतः।गजः पर्येति तं देशं सदा सह करेणुभिः।।4.43.36।।

Transliteration

aupavāhyaḥ kuberasya sārvabhauma iti smṛtaḥ |

gajaḥ paryeti taṃ deśaṃ sadā saha kareṇubhiḥ ||

Translation

Царский вахана Куберы — слон, прославленный как Сарвабхаума, — всегда бродит по той местности вместе со слонихами.

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सरः इति विशेषण (that)

• सरः: lake
• सरः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• समतिक्रम्य: having passed beyond
• समतिक्रम्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + अति + क्रम् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive); क्रियाविशेषण (having passed beyond)

• नष्टचन्द्रदिवाकरम्: with moon and sun absent
• नष्टचन्द्रदिवाकरम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: नष्ट + चन्द्र + दिवाकर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहि (where moon and sun are not seen/are vanished)

• अनक्षत्रगणम्: starless
• अनक्षत्रगणम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ + नक्षत्र + गण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहि (without groups of stars)

• व्योम: sky
• व्योम: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्योमन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• निष्पयोदम्: cloudless
• निष्पयोदम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निः + पयोध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहि (without clouds)

• अनादितम्: silent
• अनादितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ + नादित (नद् धातु + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-कृदन्त; नाद-रहित (not resounding/silent)

Context

'If you cross that region, you will find no Sun, no Moon, no stars, no cloud, no sound.

Characters & Entities

• Kubera

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes right orientation in a vast world: knowing sacred/divine associations helps a mission remain ordered and purposeful rather than chaotic.

What is the narrative situation?

Sugrīva marks the northern terrain with a divine-associated sign: Kubera’s famed elephant is said to roam there.

Which character virtue is emphasized?

Competent stewardship—providing reliable markers so the search remains effective and united in aim.