Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

वालिवधः

The Slaying of Vali

गर्जतोऽस्य च सुसम्भ्रश्च भ्रातुः शत्रोर्विशेषतः।मर्षयिष्याम्यहं केन कारणेन वरानने4.16.2।।

garjato 'sya ca susambhraś ca bhrātuḥ śatror viśeṣataḥ |

marṣayiṣyāmy ahaṃ kena kāraṇena varānane || 4.16.2 ||

«О прекрасноликая, по какой причине мне терпеть этого врага — который на самом деле мой родной брат, — особенно когда он рычит в пылком возбуждении?»

गर्जतःof (him) roaring
गर्जतः:
सम्बन्ध (Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootगर्ज् (धातु) + शतृ → गर्जत् (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; वर्तमानकाले कर्तरि शतृ; विशेषण अस्य
अस्यof him
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
and
:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
सुसम्भ्रःgreat agitation/excitement
सुसम्भ्रः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसु-सम्भ्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपसर्गपूर्वक-प्रातिपदिक (intensified)
and
:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
भ्रातुःof (my) brother
भ्रातुः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
शत्रोःof the enemy
शत्रोः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
विशेषतःespecially
विशेषतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय)
Formप्रकार/अधिक्यवाचक-अव्यय (adverb: especially)
मर्षयिष्यामिshall I tolerate?
मर्षयिष्यामि:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootमृष् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
केनby what/for what
केन:
करण/हेतु (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक
कारणेनreason
कारणेन:
हेतु (Hetu/Cause)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
वराननेO fair-faced lady
वरानने:
सम्बोधन (Sambodhana/Vocative)
TypeNoun
Rootवर-आनन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; कर्मधारय (वरम् आननम् यस्याः)

'O lady with a charming face! why should I tolerate the enemy (Sugriva) who is none other than my own younger brother, especially when he roars excitedly?

V
Vāli
T
Tārā (implied)
S
Sugrīva (as brother/enemy, implied)

FAQs

The verse exposes the moral tension of treating one’s own kin as an enemy; Dharma urges recognition of true relationships (satya) and restraint before fratricidal violence.

Vāli speaks (to Tārā) about why he should not tolerate Sugrīva’s aggressive challenge, framing Sugrīva as both brother and enemy.

A distorted sense of honor and intolerance of challenge; the verse implicitly calls for the higher virtue of restraint toward family.