Shloka 1

वालिवधः

The Slaying of Vali

Devanagari script

तामेवं ब्रुवतीं तारां ताराधिपनिभाननाम्।वाली निर्भर्त्सयामास वचनं चेदमब्रवीत्4.16.1।।

Transliteration

tām evaṃ bruvatīṃ tārāṃ tārādhipa-nibhānanām | vālī nirbhartsayāmāsa vacanaṃ cedam abravīt ||

Translation

Когда Тара, ликом подобная луне — владыке звёзд, — говорила так, Вали упрекнул её и произнёс такие слова.

Word by Word

• ताम्: her
• ताम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• एवम्: thus
• एवम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)

• ब्रुवतीम्: speaking
• ब्रुवतीम्: विशेषण (Qualifier of ताम्)
• Type: Adjective
• Root: ब्रू (धातु) + शतृ → ब्रुवत् (कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वर्तमानकाले कर्तरि शतृ (present active participle)

• ताराम्: Tara
• ताराम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तारा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ताराधिपनिभाननाम्: moon-faced (having a face like the moon)
• ताराधिपनिभाननाम्: विशेषण (Qualifier of ताराम्)
• Type: Adjective
• Root: तारा-अधिप-निभ-आनन (प्रातिपदिक; तारा + अधिप + निभ + आनन)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-समास: (ताराधिपः=चन्द्रः) तेन निभम् आननम् यस्याः (कर्मधारय/तत्पुरुष-समुच्चय)

• वाली: Vali
• वाली: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: वालिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• निर्भर्त्सयामास: reproached
• निर्भर्त्सयामास: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: निर्-भर्त्स् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect) periphrastic/आम-प्रयोग, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• वचनम्: words
• वचनम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• इदम्: this
• इदम्: विशेषण/निर्देशक (Deictic)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Context

To these words of Tara with her Moon-like face, Vali replied reproachfully:

Characters & Entities

• Tārā
• Vāli

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It warns that anger can distort relationships and speech; Dharma asks leaders to hear counsel respectfully, especially from well-wishers.

What is the narrative situation?

Transition into Sarga 16: Vāli rejects Tārā’s advice and responds harshly.

Which character virtue is emphasized?

By contrast, Tārā’s loyalty is highlighted against Vāli’s impatience and pride.