HomeRamayanaBala KandaSarga 51Shloka 6
Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

शतानन्दोपदेशः

Śatānanda’s Welcome to Rāma and the Prelude to Viśvāmitra’s History

अपि रामाय कथितं यथावृत्तं पुरातनम्।मम मातुर्महातेजो दैवेन दुरनुष्ठितम्।।।।

api rāmāya kathitaṁ yathāvṛttaṁ purātanam |

mama mātur mahātejo daivena duranuṣṭhitam ||

О великодушный, поведали ли Раме древнее сказание так, как оно было на самом деле,—как по вине божества моя мать была тяжко оскорблена?

अपिwhether
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (interrogative/particle)
कौशिकO Kauśika (Viśvāmitra)
कौशिक:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकौशिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन
भद्रम्good fortune
भद्रम्:
Sambandha (आशीः)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; आशीर्वादार्थे प्रयोगः (‘good/prosperity’)
तेto you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-एकवचन (enclitic) ‘to you’
गुरुणाwith (my) teacher/father
गुरुणा:
Sahakari (सह)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (सह/करण), एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (गुरुणा/माता)
सङ्गताmet/united
सङ्गता:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्+गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि (माता)
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (माता)
माताmother
माता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मुनिश्रेष्ठO best of sages
मुनिश्रेष्ठ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन; (मुनीनां श्रेष्ठः)
राम-सन्दर्शनात्from seeing Rāma
राम-सन्दर्शनात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक) + सन्दर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (हेतु/अपादान), एकवचन
इतःhere/thereupon
इतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय/तद्धित)
Formअव्यय (adverb: ‘here/from here/thereupon’)

O highly powerful sage, was Rama told the old story about the misdeed of god (Indra) to my mother?

Ś
Śatānanda
V
Viśvāmitra
R
Rāma
A
Ahalyā (implied)
I
Indra (implied by ‘daivena’ in this context/tradition)

FAQs

Satya (truth) is central: the story should be told ‘as it happened’ (yathāvṛtta). Dharma requires truthful narration and moral clarity about wrongdoing, even when the wrongdoer is ‘divine’ in status.

Śatānanda asks whether Viśvāmitra has already explained to Rāma the old account of Ahalyā’s suffering caused by a divine transgression (commonly understood as Indra’s).

Commitment to truth and moral discernment: acknowledging wrongdoing plainly and transmitting the account accurately.