Shloka 15

कबन्धमोक्षः—सुग्रीवमैत्र्युपदेशः

Kabandha’s Release and Counsel to Befriend Sugriva

Devanagari script

स ते सहायो मित्रं च सीतायाः परिमार्गणे।भविष्यति हिते राम मा च शोके मनः कृथाः।।।।

Transliteration

sa te sahāyo mitraṃ ca sītāyāḥ parimārgaṇe | bhaviṣyati hite rāma mā ca śoke manaḥ kṛthāḥ ||

Translation

Он станет тебе помощником и другом в поисках Ситы, действуя ради твоего блага, о Рама; потому не позволяй уму погружаться в скорбь.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• ते: to you / your
• ते: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-एकवचन (Genitive/Dative sg) ‘your/to you’; अत्र सम्बन्धे (your)

• सहायः: helper, ally
• सहायः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सहाय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मित्रम्: friend
• मित्रम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सहायः’ इत्यस्य समन्वयेन विधेय-नाम

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• सीतायाः: of Sita
• सीतायाः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सीता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Genitive)

• परिमार्गणे: in the search
• परिमार्गणे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: परिमार्गण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; ‘in searching’

• भविष्यति: will be
• भविष्यति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• हिते: in (your) welfare
• हिते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘in (your) welfare/benefit’

• राम: O Rama
• राम: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• मा: do not
• मा: Pratishedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (prohibitive particle)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• शोके: in sorrow
• शोके: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• मनः: mind
• मनः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Accusative)

• कृथाः: make / indulge (your mind)
• कृथाः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद; ‘कृ’ धातोः रूपम् (कुरु/कृथाः इति पाठभेद-रूप)

Context

O Rama! he will help you as a benevolent friend in searching out Sita. Do not indulge in sorrow.

Characters & Entities

• Rāma
• Sītā
• Sugrīva

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes steadfastness and hope: one should pursue a righteous goal with proper allies and without surrendering to despair.

What is the narrative situation?

Kabandha predicts that Sugrīva will aid Rāma in finding Sītā and counsels Rāma to restrain grief.

Which character virtue is emphasized?

Perseverance (dhṛti): maintaining mental steadiness and continuing righteous effort even in sorrow.