Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

दूषणवधः

The Slaying of Dūṣaṇa and the Rout of Khara’s Host

एवमुक्त्वा खरः क्रुद्धो राममेवाभिदुद्रुवे।श्येनगामी पृथुग्रीवो यज्ञशत्रुर्विहङ्गमः।।।।दुर्जयः करवीराक्षः परुषः कालकार्मुकः।मेघमाली महामाली सर्पास्यो रुधिराशनः।।।।द्वादशैते महावीर्या बलाध्यक्षास्ससैनिकाः।राममेवाभ्यधावन्त विसृजन्तश्शरोत्तमान्।।।।

evam uktvā kharaḥ kruddho rāmam evābhidudruve |

śyenagāmī pṛthugrīvo yajñaśatrur vihaṅgamaḥ ||

durjayaḥ karavīrākṣaḥ paruṣaḥ kālakārmukaḥ |

meghamālī mahāmālī sarpāsyo rudhirāśanaḥ ||

dvādaśaite mahāvīryā balādhyakṣāḥ sa-sainikāḥ |

rāmam evābhyadhāvanta visṛjantaḥ śarottamān ||

Сказав так, разъяренный Кхара бросился прямо на Раму. Вместе с ним устремились двенадцать могучих командиров со своими войсками — Шьенагами, Притхугрива, Яджняшатру, Вихангама, Дурджая, Каравиракша, Паруша, Калакармука, Мегхамали, Махамали, Сарпасья и Рудхирашана — выпуская град превосходных стрел в одного лишь Раму.

evamthus, in that way
evam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable adverb)
uktvāhaving said
uktvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु) + ktvā (क्त्वा)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकाल (prior action): "having said"
kharaḥKhara
kharaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkhara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
kruddhaḥangry
kruddhaḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootkrudh (धातु) + kta (क्त) → kruddha (प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle) used adjectivally; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
rāmamRama
rāmam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
evaalone, indeed
eva:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय (particle/emphasis)
abhidudruveran towards
abhidudruve:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdru (धातु) with abhi- (उपसर्ग)
Formलिट्/परिपूर्णभूत (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; "ran towards"
śyenagāmīSyenagami (one who moves like a hawk)
śyenagāmī:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानााधिकरण)
TypeNoun
Rootśyena + gāmin (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास: "śyena-iva gatiḥ yasya"; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper name)
pṛthugrīvaḥPrithugriva (broad-necked)
pṛthugrīvaḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानााधिकरण)
TypeNoun
Rootpṛthu + grīva (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास: "pṛthvī grīvā yasya"; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper name)
yajñaśatruḥYajnasatru (enemy of sacrifices)
yajñaśatruḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानााधिकरण)
TypeNoun
Rootyajña + śatru (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: "yajñasya śatruḥ"; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper name)
vihaṅgamaḥVihangama
vihaṅgamaḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानााधिकरण)
TypeNoun
Rootvihaṅgama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper name)
durjayaḥDurjaya (hard to conquer)
durjayaḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानााधिकरण)
TypeNoun
Rootdur + jaya (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: "durjayaḥ" = hard-to-conquer; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper name)
karavīrākṣaḥKaravīrākṣa (with karavīra-like eyes)
karavīrākṣaḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानााधिकरण)
TypeNoun
Rootkaravīra + akṣa (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: "karavīra-sadṛśe akṣī yasya"; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper name)
paruṣaḥParuṣa
paruṣaḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानााधिकरण)
TypeNoun
Rootparuṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper name; also adjective 'harsh')
kālakārmukaḥKālakārmuka (with a death-like bow)
kālakārmukaḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानााधिकरण)
TypeNoun
Rootkāla + kārmuka (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: "kāla-sadṛśaṃ kārmukaṃ yasya"; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper name)
meghamālīMeghamālī (cloud-garlanded)
meghamālī:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानााधिकरण)
TypeNoun
Rootmegha + mālin (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: "megha-mālā yasya"; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper name)
mahāmālīMahāmālī (great-garlanded)
mahāmālī:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानााधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā + mālin (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: "mahā-mālā yasya"; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper name)
sarpāsyaḥSarpāsya (snake-faced)
sarpāsyaḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानााधिकरण)
TypeNoun
Rootsarpa + āsya (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: "sarpa-sadṛśam āsyaṃ yasya"; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper name)
rudhirāśanaḥRudhirāśana (blood-eater)
rudhirāśanaḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानााधिकरण)
TypeNoun
Rootrudhira + āśana (प्रातिपदik)
Formतत्पुरुष: "rudhiraṃ āśanā yasya" (blood-eater); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper name)
dvādaśatwelve
dvādaśa:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootdvādaśa (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (numeral) used adjectivally; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (agreeing with ete)
etethese
ete:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
mahāvīryāḥof great valor
mahāvīryāḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā + vīrya (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: "mahā-vīrya"; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (qualifying ete)
balādhyakṣāḥarmy commanders
balādhyakṣāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbala + adhyakṣa (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: "balasya adhyakṣāḥ"; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
sa-sainikāḥwith their troops
sa-sainikāḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootsa (सह) + sainika (प्रातिपदिक)
Formउपपद-समासवत्/सह-प्रयोग: "with soldiers"; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (qualifying balādhyakṣāḥ/ete)
rāmamRama
rāmam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
evaalone, indeed
eva:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय (particle/emphasis)
abhyadhāvantaran towards, charged
abhyadhāvanta:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdhāv (धातु) with abhi- (उपसर्ग)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
visṛjantaḥreleasing, shooting forth
visṛjantaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootsṛj (धातु) with vi- (उपसर्ग) + śatṛ (शतृ)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (agreeing with ete)
śarottamānthe best arrows
śarottamān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśara + uttama (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: "śarāṇāṃ uttamān"; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

Having spoken thus, angry Khara ran towards Rama. Syenagami, Pruthugriva, Yajnasatru, Vihanga, Durjaya, Karaveeraksha, Parusha, Kalakarmuka, Meghamali, Mahamali, Sarpasya, Rudhirasana-all these twelve valiant army chiefs along with their forces rushed towards Rama, releasing the sharpest arrows at him.

K
Khara
R
Rama
Y
Yajnasatru (Yajñaśatru)
M
Mahamali (Mahāmālī)

FAQs

The verse sets the stage for dharma-tested combat: many unite to strike one, raising the theme that power without righteousness becomes mere aggression.

Khara personally advances, accompanied by twelve named commanders and their units, all concentrating their attack on Rāma.

Rāma’s implied steadfastness—he is singled out as the sole target, underscoring the coming trial of endurance and righteous strength.