Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Glorification of the Yamunā (Yamuna Mahatmya) and Prayāga’s Step-by-Step Aśvamedha Merit

मार्कंडेय उवाच । शृणु राजन्प्रयागे तु अनाशकफलं विभो । प्राप्नोति पुरुषो धीमान्श्रद्दधानश्च यादृशम्

mārkaṃḍeya uvāca | śṛṇu rājanprayāge tu anāśakaphalaṃ vibho | prāpnoti puruṣo dhīmānśraddadhānaśca yādṛśam

Маркандейя сказал: Слушай, о царь. В Праяге, о владыка, какой нетленный плод обретает постом мудрый и исполненный веры человек — я поведаю тебе как есть.

मार्कण्डेयःMārkaṇḍeya
मार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
प्रयागेin Prayāga
प्रयागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रयाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
तुindeed / but
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle), विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
अनाशकफलम्the fruit of fasting
अनाशकफलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअनाशक (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अनाशकस्य फलम्)
विभोO mighty one
विभो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
प्राप्नोतिattains
प्राप्नोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√आप् (धातु) उपसर्गः प्र-
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
पुरुषःa man/person
पुरुषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
धीमान्wise
धीमान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधीमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (पुरुषस्य)
श्रद्दधानःfaithful / having faith
श्रद्दधानः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रद्दधान (प्रातिपदिक)
Formशतृ/शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (पुरुषस्य)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
यादृशम्such as / of whatever kind
यादृशम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयादृश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-विशेषणम् (correlative: 'such as')

Mārkaṇḍeya

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes: राजन् + प्रयागे → राजन्प्रयागे (न् + प् → न्प्); धीमान् + श्रद्दधानः → धीमान्श्रद्दधानः (न् + श् → ंश्); श्रद्दधानः + च → श्रद्दधानश्च (ः + च → श्च)

M
Mārkaṇḍeya
P
Prayāga

FAQs

The verse introduces the topic of anāśaka/upavāsa (fasting or abstaining from food) performed at the sacred tīrtha of Prayāga, and the spiritual “fruit” gained from it.

The verse frames the practice as most meaningful when done with discernment and sincere faith, implying that inner attitude and understanding shape the spiritual outcome of the observance.

Sacred acts like fasting are presented not merely as physical austerities but as faith-informed disciplines undertaken at holy places, pointing to intentional, sincere practice rather than empty ritual.