Previous Verse
Next Verse

Shloka 79

Brahmin Right Conduct: Morning Remembrance, Bathing, Purification, and Tarpaṇa Method

प्रक्षालयेत्ततः पीठं काष्ठं पात्रं शिलातलम् । भस्मना कांस्यपात्रं तु ताम्रमम्लेनशुद्ध्यति

prakṣālayettataḥ pīṭhaṃ kāṣṭhaṃ pātraṃ śilātalam | bhasmanā kāṃsyapātraṃ tu tāmramamlenaśuddhyati

Затем следует омыть сиденье, деревянные предметы, сосуды и каменные поверхности. Бронзовую посуду очищают золой, а медь очищается кислым веществом.

प्रक्षालयेत्should wash/clean
प्रक्षालयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + क्षल् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ततःthen/thereafter
ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तरार्थे (then/thereafter)
पीठम्seat/bench
पीठम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपीठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन
काष्ठम्wooden item/wood
काष्ठम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन
पात्रम्vessel/container
पात्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन
शिलातलम्stone-surface/slab
शिलातलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिला (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शिलायाः तलम्)
भस्मनाwith ash
भस्मना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभस्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (करण), एकवचन
कांस्यपात्रम्bronze vessel
कांस्यपात्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकांस्य (प्रातिपदिक) + पात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (कर्म), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष (कांस्यं पात्रम्)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
ताम्रम्copper (vessel)
ताम्रम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootताम्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; अत्र कर्तृपदत्वे (subject)
अम्लेनwith sour liquid/acid
अम्लेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअम्ल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (करण), एकवचन
शुद्ध्यतिis purified/gets clean
शुद्ध्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootशुध् (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Unspecified (contextual narrator/instructor within Sṛṣṭikhaṇḍa 49)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Sandhi Resolution Notes: प्रक्षालयेत्ततः = प्रक्षालयेत् + ततः; ताम्रमम्लेनशुद्ध्यति = ताम्रम् + अम्लेन + शुद्ध्यति

FAQs

It prescribes washing seats, wooden items, vessels, and stone surfaces, specifying that bronze is cleaned with ash and copper with an acidic (sour) agent.

It reflects traditional material-specific purification: ash acts as a mild abrasive/alkaline cleanser for bronze, while acidic substances help remove oxidation/tarnish from copper.

The verse underscores śauca (cleanliness/purity) as a disciplined practice supporting orderly household and ritual life.