Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Kroṣṭu–Yādava Lineages, the Syamantaka Jewel, Krishna’s Birth Context, and the Māyāmoha Account

कुशंकोरभवत्पुत्रो नाम्ना चित्ररथोस्य तु । शशबिंदुरिति ख्यातश्चक्रवर्ती बभूव ह

kuśaṃkorabhavatputro nāmnā citrarathosya tu | śaśabiṃduriti khyātaścakravartī babhūva ha

У Кушанкоры родился сын по имени Читраратха; и, как говорится, он прославился как Шашабинду, чакравартин — вселенский владыка.

कुशंकोरभवत्of Kuśaṃkora
कुशंकोरभवत्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootकुशंकोर (प्रातिपदिक) + भवत् (कृदन्त; √भू धातु)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषसमासः; भवत्-शब्दः (वर्तमानकृदन्तः), एकवचन, षष्ठी (6th/Genitive) — “of Kuśaṃkora (being/descended)”
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
नाम्नाby name
नाम्ना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
चित्ररथःCitraratha
चित्ररथः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचित्र (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयसमासः (चित्रः रथः यस्य)
अस्यof him
अस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
शशबिंदुःŚaśabindu
शशबिंदुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशश (प्रातिपदिक) + बिंदु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी/तत्पुरुषसमासः (शशस्य बिंदुः)
इतिthus
इति:
Discourse marker (उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/समाप्तिसूचक (quotative)
ख्यातःwas known (as)
ख्यातः:
Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
TypeVerb
Root√ख्या (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः — “renowned/called”
चक्रवर्तीuniversal monarch (chakravartin)
चक्रवर्ती:
Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्धी)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक) + वर्तिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (चक्रं वर्तते यस्य/चक्रे वर्तते)
बभूवbecame/was
बभूव:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
indeed (emphasis)
:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)

Narrator (Purāṇic recitation voice; specific dialogue-speaker not explicit in this single verse)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: vira

Sandhi Resolution Notes: कुशंकोरभवत्पुत्रः = कुशंकोरभवत् + पुत्रः; चित्ररथोस्य = चित्ररथः + अस्य; शशबिंदुरिति = शशबिंदुः + इति; ख्यातश्चक्रवर्ती = ख्यातः + चक्रवर्ती; (पादान्ते) बभूव ह इति पृथक्।

K
Kuśaṅkora
C
Chitraratha
Ś
Śaśabindu

FAQs

Śaśabindu is the epithet by which Chitraratha becomes famous; the verse identifies him as a chakravartin (universal monarch).

It denotes an idealized sovereign whose authority extends widely—symbolically “one whose wheel (chakra) of rule turns everywhere,” indicating paramount kingship.

It functions as a genealogical note, recording succession and renown within a royal lineage—typical of Purāṇic creation-era and dynastic narration.