Shloka 69

The Liberation of the Lizard

Godhā-vimukti

Devanagari script

चांडालपतितौ चंद्रो ह्लादयेच्च निजैः करैः । तस्मादिमां वरारोहे गृह गोधां सुदुःखिताम् ॥ ६९ ॥

Transliteration

cāṃḍālapatitau caṃdro hlādayecca nijaiḥ karaiḥ | tasmādimāṃ varārohe gṛha godhāṃ suduḥkhitām || 69 ||

Translation

Даже Луна своими лучами утешила бы падшего чандалу. Потому, о прекраснобёдрая, прими в свой дом эту гохду (игуану), столь тяжко страдающую.

Word by Word

• चाण्डाल-पतितौ: among fallen Chāṇḍālas
• चाण्डाल-पतितौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चाण्डाल (प्रातिपदिक) + पतित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), द्विवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (चाण्डालयोः पतितौ = among fallen/outcast Chāṇḍālas)

• चन्द्रः: the moon
• चन्द्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• ह्लादयेत्: should gladden
• ह्लादयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ह्लाद् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• निजैः: with his own
• निजैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; ‘करैः’ इति विशेषणम्

• करैः: rays/hands
• करैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; करण

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी (5), एकवचन; हेतौ (therefore)

• इमाम्: this (her)
• इमाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• वर-आरोहे: O fair-hipped one
• वर-आरोहे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक) + आरोह (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; कर्मधारयः

• गृह: accept/take
• गृह: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गृह (अव्यय/क्रियापद-आदेश)
• Form: लोट्-आदेशरूप अव्ययवत् (imperative sense), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; ‘गृहाण’ इत्यर्थः

• गोधाम्: the iguana/lizard
• गोधाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गोधा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• सु-दुःखिताम्: very distressed
• सु-दुःखिताम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + दुःखित (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कर्मधारयः (अतिशयेन दुःखिता)

Speaker

Narratorial voice within the tirtha-mahatmya episode (Uttara-Bhaga narration attributed to the Purana’s storyteller tradition)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Chandra (Moon)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches karuṇā (compassion) as dharma: just as the Moon cools all without discrimination, a righteous person should relieve the suffering of even the most neglected being.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti in the Purāṇic sense includes dayā and service; caring for the distressed becomes a lived expression of devotion and purity of heart, supporting tirtha-related merit.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedāṅga technique is taught here; the verse instead emphasizes practical dharma—ethical conduct and compassionate action—within a tirtha-mahātmya setting.