Shloka 46

The Liberation of the Lizard

Godhā-vimukti

Devanagari script

दत्तं जप्तं हुतं यच्च कृतं देवार्चनादिकम् । सर्वं तदक्षयं भूप यत्कृतं विजयादिने ॥ ४६ ॥

Transliteration

dattaṃ japtaṃ hutaṃ yacca kṛtaṃ devārcanādikam | sarvaṃ tadakṣayaṃ bhūpa yatkṛtaṃ vijayādine || 46 ||

Translation

О царь, всякая милостыня, всякий джапа‑повтор, всякое возлияние в священный огонь и всякое деяние, начиная с почитания девов,—всё, совершённое в день, именуемый Виджая, становится неистощимым: заслуга не убывает.

Word by Word

• दत्तम्: given (as charity)
• दत्तम्: कर्म (Karman; item)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) → दत्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्गे (n.), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचनम् (sg.); ‘given (gift)’

• जप्तम्: recited (japa)
• जप्तम्: कर्म (Karman; item)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु) → जप्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि (PPP, क्त); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• हुतम्: offered (in fire)
• हुतम्: कर्म (Karman; item)
• Type: Verb
• Root: हु (धातु) → हुत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि (PPP, क्त); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• यत्: whatever
• यत्: सम्बन्ध (Relative)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे (n.), प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; सम्बन्धार्थे (relative)

• च: and
• च: निपात (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• कृतम्: done/performed
• कृतम्: कर्म (Karman; item)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि (PPP, क्त); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्

• देवार्चनादिकम्: worship of the gods and the like
• देवार्चनादिकम्: कर्म (Karman; item)
• Type: Noun
• Root: देव+अर्चन+आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे (n.), प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; समाहार/समुच्चयार्थे ‘अर्चनादि’ (worship etc.); तत्पुरुषः: देवानाम् अर्चनम्

• सर्वम्: all (of that)
• सर्वम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे (n.), प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्

• तत्: that
• तत्: सम्बन्ध/अनुवाद (Anaphoric)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे (n.), प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; निर्देशार्थे (demonstrative)

• अक्षयम्: imperishable
• अक्षयम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे (n.), प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्

• भूप: O king
• भूप: सम्बोधन (Vocative)
• Type: Noun
• Root: भूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• यत्-कृतम्: which is done
• यत्-कृतम्: सम्बन्ध (Relative qualifier)
• Type: Verb
• Root: यद् (सर्वनाम) + कृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘येन कृतम्’ इति सम्बन्धे (relative compound-like usage)

• विजयादिने: on Vijayā day
• विजयादिने: अधिकरण (Adhikaraṇa; time-locative)
• Type: Noun
• Root: विजया+दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे (n.), सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; तत्पुरुषः: विजयायाः दिनम्

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: Vijayā (day/observance)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Vijayā (tithi/day)
• Devas (gods)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that actions like charity, mantra-recitation, fire-offerings, and deity-worship become akṣaya (inexhaustible) when performed on the auspicious Vijayā day, emphasizing sacred timing (tithi) as a multiplier of puṇya.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By highlighting devārcana (deity-worship) as a prime practice whose fruit becomes imperishable on Vijayā, it frames bhakti as a concrete daily rite—worship, offering, and remembrance—strengthened by vrata-timing.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It implicitly relies on Jyotiṣa (the Vedāṅga of calendrics/astronomy-astrology) through the selection of a specific tithi/day (Vijayā) for rites, showing how ritual merit is linked to proper sacred time.