Shloka 3
अध्याय ९० — लोमशोपदेशः तथा तीर्थयात्रानिश्चयः
Lomaśa’s Counsel and the Resolve for Pilgrimage
सरस्वती महापुण्या हृदिनी तीर्थमालिनी । समुद्रगा महावेगा यमुना यत्र पाण्डव,तीर्थोंकी पंक्तिसे सुशोभित सरस्वती नदी बड़ी पुण्यदायिनी है। पाण्डुनन्दन! समुद्रमें मिलनेवाली महावेगशालिनी यमुना भी उत्तर दिशामें ही हैं
Sarasvatī mahāpuṇyā hṛdinī tīrthamālinī | samudragā mahāvegā Yamunā yatra Pāṇḍava ||
Дхаумья сказал: «Сарасвати (Sarasvatī) — река величайшей святости, радующая сердце и украшенная гирляндой священных бродов — tīrtha. И там же, о Пандава (Pāṇḍava), есть Ямуна (Yamunā) — стремительная в могучем течении, текущая далее, чтобы встретиться с океаном».
धौम्य उवाच
Educational Q&A
The verse elevates tīrtha-yātrā (pilgrimage) as a dharmic practice: sacred rivers and their tīrthas are portrayed as sources of puṇya (merit) and inner purification, guiding the listener toward disciplined, value-centered living.
Dhaumya is describing holy rivers and pilgrimage regions to the Pāṇḍava, highlighting the Sarasvatī with many tīrthas and the swift Yamunā that flows toward the sea—part of a broader guidance about sacred places during the Pāṇḍavas’ forest period.