Shloka 57
Arjuna’s Himalayan Departure and the Commencement of Severe Tapas
Janamejaya’s Inquiry; Sages Approach Śiva
Devanagari script
ततश्नट्चटाशब्द: सुघोर: समपद्यत । पाण्डवस्य च मुष्टीनां किरातस्य च युध्यत:,फिर तो घमासान युद्धमें लगे हुए पाण्डुनन्दन अर्जुन तथा किरातरूपी शिवके मुक्कोंका एक-दूसरेके शरीरपर प्रहार होनेसे बड़ा भयंकर “चट-चट” शब्द होने लगा
Transliteration
tataś caṭ-caṭā-śabdaḥ sughoraḥ samapadyata | pāṇḍavasya ca muṣṭīnāṃ kirātasya ca yudhyataḥ ||
Translation
И тогда, когда Пандава (Арджуна) и кирата (Шива в облике охотника) сошлись в ближнем бою, раздался страшный звук «чат-чат» от ударов сжатых кулаков, бьющих по телам друг друга, — знак ярости поединка и испытания стойкости героя.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
चट-चट-शब्दःthe 'chat-chat' sound
चट-चट-शब्दः:
Karta
TypeNoun
Rootशब्द (प्रातिपदिक); चट-चट (अनुकरण/ध्वन्यव्यय)
FormMasculine, Nominative, Singular
सुघोरःvery terrible
सुघोरः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुघोर (प्रातिपदिक: सु- + घोर)
FormMasculine, Nominative, Singular
समपद्यतarose, came to be
समपद्यत:
TypeVerb
Rootसम् + पद् (धातु)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
पाण्डवस्यof the Pandava (Arjuna)
पाण्डवस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootपाण्डव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
मुष्टीनाम्of (his) fists
मुष्टीनाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootमुष्टि (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive, Plural
किरातस्यof the Kirata (hunter-form, i.e., Shiva)
किरातस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootकिरात (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
युध्यतःof (him) fighting
युध्यतः:
Sambandha
TypeVerb
Rootयुध् (धातु)
FormPresent active participle (Śatṛ), Masculine, Genitive, Singular
Speaker
किरयात उवाच
Characters & Entities
A
ArjunaŚ
Śiva (as Kirāta/hunter)F
fists (muṣṭi)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes