Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

Arjuna’s Himalayan Departure and the Commencement of Severe Tapas

Janamejaya’s Inquiry; Sages Approach Śiva

ततो हृष्टमना जिष्णु्नाराचान्‌ मर्मभेदिन: । व्यसृजच्छतथा राजन्‌ मयूखानिव भास्कर:,राजन! यह सोचकर प्रसन्नचित्त अर्जुनने सहस्रों किरणोंको फैलानेवाले भगवान्‌ भास्करकी भाँति सैकड़ों मर्मभेदी नाराचोंका प्रहार किया

tato hṛṣṭamanā jiṣṇur nārācān marmabhedinaḥ | vyasṛjac chatathā rājan mayūkhān iva bhāskaraḥ ||

Тогда Арджуна, с сердцем, исполненным радости и решимости,—о царь,—выпустил пронзающие жизненные точки стрелы нарача, подобно тому как Солнце разбрасывает свои лучи тысячами сияний.

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
FormAvyaya
हृष्टमनाwith delighted mind
हृष्टमना:
Karta
TypeAdjective
Rootहृष्टमनस्
FormMasculine, nominative, singular
जिष्णुःJishnu (Arjuna)
जिष्णुः:
Karta
TypeNoun
Rootजिष्णु
FormMasculine, nominative, singular
नाराचान्iron arrows (narācas)
नाराचान्:
Karma
TypeNoun
Rootनाराच
FormMasculine, accusative, plural
मर्मभेदिनःpiercing vital parts
मर्मभेदिनः:
Karma
TypeAdjective
Rootमर्मभेदिन्
FormMasculine, accusative, plural
व्यसृजत्he discharged, he released
व्यसृजत्:
TypeVerb
Rootवि-सृज्
FormImperfect (Laṅ), 3rd person, singular, Parasmaipada
शतथाby hundreds, in hundreds
शतथा:
TypeIndeclinable
Rootशतथा
FormAvyaya
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, vocative, singular
मयूखान्rays
मयूखान्:
Karma
TypeNoun
Rootमयूख
FormMasculine, accusative, plural
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
FormAvyaya
भास्करःthe Sun
भास्करः:
Karta
TypeNoun
Rootभास्कर
FormMasculine, nominative, singular

किरयात उवाच

A
Arjuna (Jiṣṇu)
B
Bhāskara (the Sun)
N
Nārāca arrows
M
Marma (vital points)
R
Rājan (the King addressed)

Educational Q&A

The verse highlights kṣātra-dharma in action: disciplined skill, when guided by clear purpose and courage, becomes effective and decisive. The sun-ray simile suggests natural, unhindered power—strength expressed without hesitation when duty calls.

Arjuna, encouraged and confident, begins a forceful counterattack by releasing many nārāca arrows aimed at vital points, compared to the Sun spreading its rays. It marks a surge of momentum in the combat episode being narrated.