Shloka 27
Indrajit’s Binding, Restoration by Viśalyā, and Counsel Restraining Rāvaṇa (Āraṇyaka Parva 273)
वरं चास्मै ददौ देव: स जग्राह च तच्छूणु । समस्तान् सरथान् पज्च जयेयं युधि पाण्डवान्,जनमेजय! भगवानने उसे वर दिया और जयद्रथने उसको ग्रहण किया। वह वर क्या था? यह बताता हूँ, सुनो--“मैं रथसहित पाँचों पाण्डवोंको युद्धमें जीत लूँ”. यही वर सिन्धुराजने महादेवजीसे माँगा। परंतु महादेवजीने उससे कहा--'ऐसा नहीं हो सकता। पाण्डव अजेय और अवध्य हैं। तुम केवल एक दिन युद्धमें महाबाहु अर्जुनको छोड़कर अन्य चार पाण्डवोंको आगे बढ़नेसे रोक सकते हो। देवेश्वर नर, जो बदरिकाश्रममें भगवान् नारायणके साथ रहकर तपस्या करते हैं, वे ही अर्जुन हैं
varaṃ cāsmai dadau devaḥ sa jagrāha ca tac chṛṇu | samastān sarathān pañca jayeyam yudhi pāṇḍavān, janamejaya |
Бхимасена сказал: «Бог даровал ему дар, и он принял его — слушай, о Джанамеджая, каков он был: “Да одолею я в битве пятерых Пандавов вместе с их колесницами”. Такую милость просил у Махадевы царь Синдху. Но Махадева объявил, что полностью этого даровать нельзя: Пандавы непобедимы и не подлежат убиению. Самое большее — на один день Джаядратха сможет сдержать в бою продвижение остальных четырёх Пандавов, кроме могучерукого Арджуны, который и есть Нара, божественный подвижник, пребывающий с Нараяной в Бадарикашраме».
भीमसेन उवाच
Educational Q&A
Even divine boons operate within moral and cosmic constraints: adharma-driven ambitions cannot override the protection granted to the righteous. The Pāṇḍavas’ ‘invincibility’ is framed as dharmic and divinely safeguarded, and Arjuna’s identity as Nara emphasizes spiritual stature as the source of true strength.
Bhīma recounts how Jayadratha obtained a boon from Śiva to defeat the Pāṇḍavas, but the boon was restricted: Jayadratha could only hold back four Pāṇḍavas for one day, not Arjuna. The passage explains the limitation by identifying Arjuna with the divine ascetic Nara, companion of Nārāyaṇa at Badarikāśrama.