Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

अध्याय २७०: प्रहस्त-वधः, धूम्राक्ष-हननं, कुम्भकर्ण-प्रबोधनम्

Chapter 270: Slaying of Prahasta; Defeat of Dhūmrākṣa; Awakening of Kumbhakarṇa

ततो मृगव्यालगणानुकीर्ण महावनं तद्‌ विहगोपधघुष्टम्‌ | भ्रातृंश्ष तानभ्यवदद्‌ युधिष्ठिर: श्रुत्वा गिरो व्याहरतां मृगाणाम्‌,उस समय हिंसक पशुओं और साँपोंसे भरा हुआ वह महान्‌ वन सहसा चिड़ियोंके चीत्कारसे गूँज उठा तथा वन्य पशु भी भयभीत होकर आर्तनाद करने लगे। उन सबकी आवाज सुनकर धर्मराज युधिष्ठिरने अपने भाइयोंसे कहा--

tato mṛgavyālaganānukīrṇaṃ mahāvanaṃ tad vihagopadhaghuṣṭam | bhrātṝṃs tān abhyavadad yudhiṣṭhiraḥ śrutvā giro vyāharatāṃ mṛgāṇām ||

Тогда тот великий лес — кишащий стадами диких зверей, хищниками и змеями — внезапно огласился гомоном птиц. Лесные животные, охваченные страхом, начали издавать жалобные крики. Услышав их, Дхармараджа Юдхиштхира обратился к братьям—

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
मृग-व्याल-गण-अनुकीर्णम्strewn/filled with herds of deer and beasts of prey
मृग-व्याल-गण-अनुकीर्णम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनुकीर्ण (√कॄ/कीर् + अनु, क्त)
FormNeuter, Accusative, Singular
महावनम्the great forest
महावनम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहावन
FormNeuter, Accusative, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
विहग-उपध-घुष्टम्resounding with the cries of birds
विहग-उपध-घुष्टम्:
Karma
TypeAdjective
Rootघुष्ट (√घुष्, क्त)
FormNeuter, Accusative, Singular
भ्रातॄन्brothers
भ्रातॄन्:
Karma
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Accusative, Plural
तान्those (them)
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
अभ्यवदत्spoke to, addressed
अभ्यवदत्:
TypeVerb
Rootअभि-√वद्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeIndeclinable
Root√श्रु (क्त्वा)
गिरःvoices, cries
गिरः:
Karma
TypeNoun
Rootगिर्
FormFeminine, Accusative, Plural
व्याहरताम्of (those) uttering, crying out
व्याहरताम्:
TypeVerb
Rootवि-आ-√हृ (व्याहर्) / वि-आ-√हृ (लट्/शतृ-प्रयोग)
FormPresent (Laṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
मृगाणाम्of the animals/deer (wild beasts)
मृगाणाम्:
TypeNoun
Rootमृग
FormMasculine, Genitive, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira
T
the brothers (Pāṇḍavas)
M
mahāvana (great forest)
M
mṛgāḥ (wild animals)
V
vyālāḥ (predators)
V
vihagāḥ (birds)