Shloka 50
कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः
Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma
Devanagari script
यर्थर्तुवर्षी भगवान् न तथा पाकशासन: । न चापि सर्वबीजानि सम्यगू रोहन्ति भारत,भगवान् इन्द्र भी ठीक वर्षाऋतुके समय जलकी वर्षा नहीं करेंगे। भारत! भूमिमें बोये हुए सभी बीज ठीकसे नहीं जमेंगे
Transliteration
yathā ṛtuvarṣī bhagavān na tathā pākaśāsanaḥ | na cāpi sarvabījāni samyag urohanti bhārata ||
Translation
Вайшампаяна сказал: «Как Благословенный Владыка ниспосылает дождь в надлежащее время года, так и Пакашасана (Индра) должен поступать согласно этому порядку. Если он не прольёт воду в срок, о Бхарата, то даже семена, посеянные в землю, не взойдут как следует».
Word by Word
यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
ऋतु-वर्षीseasonal-rain-giving (one who rains in due season)
ऋतु-वर्षी:
Karta
TypeAdjective
Rootऋतु-वर्षिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
भगवान्the blessed lord
भगवान्:
Karta
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
तथाso; in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
पाक-शासनःPākashāsana (Indra, punisher of Pāka)
पाक-शासनः:
Karta
TypeNoun
Rootपाक-शासन
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिalso; even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
सर्व-बीजानिall seeds
सर्व-बीजानि:
Karta
TypeNoun
Rootसर्व-बीज
FormNeuter, Nominative, Plural
सम्यक्properly; well
सम्यक्:
TypeIndeclinable
Rootसम्यक्
उरोहन्तिsprout; grow up
उरोहन्ति:
TypeVerb
Rootउद्-रुह्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
भारतO Bhārata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśaṃpāyanaI
Indra (Pākaśāsana)B
Bhārata (addressee)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes