Shloka 33
Kuberasaras-darśana (Bhīma beholds Kubera’s guarded lotus-lake) / कुबेरसरः-दर्शनम्
वार्ताधर्मे ह्ुवर्तिन्यो विनश्येयुरिमा: प्रजा: । सुप्रवृत्तैस्त्रिभिह तिर्धर्म सूयन्ति वै प्रजा:,यदि यह प्रजा वार्ता-धर्म (कृषि, गोरक्षा और वाणिज्य) में प्रवृत्त न हो तो नष्ट हो जायगी। इन तीनोंकी सम्यक प्रवृत्ति होनेसे प्रजा धर्मका सम्पादन करती है
vaiśampāyana uvāca |
vārtādharme hy avartinyo vinaśyeyur imāḥ prajāḥ |
supravṛttais tribhir hi tair dharmaṃ sūyanti vai prajāḥ ||
Вайшампаяна сказал: Если бы эти люди не были заняты дхармой пропитания — земледелием, охраной скота и торговлей, — они бы погибли. Но когда эти три занятия ведутся должным образом, народ воистину порождает и поддерживает дхарму (общественный порядок и праведный образ жизни).
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Dharma is not sustained by ideals alone; it depends on stable livelihood practices. When agriculture, cattle-protection, and trade function properly, society survives and ethical order can be maintained.
The narrator Vaiśampāyana states a general principle about social welfare: without engagement in the three pillars of vārtā (economic life), the populace would collapse; with their proper operation, the people uphold and generate dharma.