Previous Verse
Next Verse

Shloka 59

Sanatsujāta–Dhṛtarāṣṭra Saṃvāda: Pramāda as Mṛtyu

Chapter 42

तृष्णीम्भूत उपासीत न चेष्टेन्मनसापि च । उपावर्तस्व तद्‌ ब्रह्म अन्तरात्मनि विश्रुतम्‌,वागादि इन्द्रियोंकी सब प्रकारकी चेष्टासे रहित होकर परमात्माकी उपासना करे, मनसे भी कोई चेष्टा न करे। राजन्‌! तुम भी अपने हृदयाकाशगमें स्थित उस विख्यात परमेश्वरकी बुद्धिपूर्वक उपासना करो

tṛṣṇīmbhūta upāsīta na ceṣṭenmanasāpi ca | upāvartasva tad brahma antarātmani viśrutam ||

Санатсуджата сказал: «Стань внутренне безмолвен и поклоняйся (Высшему); да не будет движения даже в уме. О царь, обратись вспять — внутрь себя — и, с твердым разумением, поклоняйся тому прославленному Брахману, Высшему Я, пребывающему в сокровенном Я».

तृष्णीम्भूतःhaving become silent/quiet
तृष्णीम्भूतः:
Karta
TypeAdjective
Rootतृष्णीम् + भू (कृदन्त: भूत)
FormMasculine, Nominative, Singular
उपासीतshould worship/attend upon
उपासीत:
TypeVerb
Rootउप + आस्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
not
:
TypeIndeclinable
Root
चेष्टेत्should act/move/strive
चेष्टेत्:
TypeVerb
Rootचेष्ट्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Atmanepada
मनसाwith the mind
मनसा:
Karana
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
and
:
TypeIndeclinable
Root
उपावर्तस्वturn back/return; withdraw (yourself)
उपावर्तस्व:
TypeVerb
Rootउप + आवृत्
FormImperative (Lot), 2nd, Singular, Atmanepada
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun/Adjective
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
ब्रह्मBrahman; the Absolute
ब्रह्म:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
अन्तरात्मनिin the inner self
अन्तरात्मनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअन्तरात्मन्
FormMasculine, Locative, Singular
विश्रुतम्well-known, renowned
विश्रुतम्:
TypeAdjective
Rootवि + श्रु (कृदन्त: श्रुत)
FormNeuter, Accusative, Singular

सनत्युजात उवाच

S
Sanatsujāta
K
King (Dhṛtarāṣṭra)
B
Brahman (Supreme Reality/Paramātman)
A
Antarātman (inner Self)