धृतराष्ट्र-संजय संवादः — उपप्लव्यगमनाज्ञा
Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue: Command to Proceed to Upaplavya
धृतराष्ट्रने कहा--संजय! लोग कहते हैं कि पाण्डव उपप्लव्य नामक स्थानमें आ गये हैं। तुम वहाँ जाकर उनका समाचार जानो। अजातशत्रु युधिष्ठिरसे आदरपूर्वक मिलकर कहना, सौभाग्यकी बात है कि आप सन्नद्ध होकर अपने योग्य स्थानपर आ पहुँचे हैं ।।
dhṛtarāṣṭra uvāca—sañjaya! śrūyate pāṇḍavā upaplavyaṃ nāma sthānam āgatāḥ. tvaṃ tatra gatvā teṣāṃ vṛttāntaṃ jānīhi. ajātaśatruṃ yudhiṣṭhiraṃ samāsādya satkṛtyaivam vada—‘bhadraṃ te; yathāyogyaṃ sthānaṃ sanniṣaṇṇaḥ (sannaddhaḥ) samprāptaḥ.’ sarvān vada, sañjaya, svastimantaḥ smaḥ. te mithyā-vivarjitāḥ paropakāriṇaḥ sādhavaś ca; vanavāsa-kleśam anarhā api niyamaṃ samāpya sthitāḥ. tathāpi asmāsu teṣāṃ krodhaḥ śīghraṃ praśāntaḥ. sa tu rājānam āsādya kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram abhivādya tataḥ pūrvaṃ sūtaputro ’bhyabhāṣata.
Дхритараштра сказал: «Санджая! Говорят, Пандавы прибыли в место, называемое Упаплавья. Ступай туда и узнай их положение. С почтением встреться с Аджаташатру Юдхиштхирой и скажи: “Благой знак: ты, будучи готов, прибыл в место, подобающее тебе”. Скажи всем Пандавам, Санджая, что мы в безопасности. Они далеки от лжи, творят благо другим и поистине добродетельны. Хотя они не заслуживали тягот изгнания, они полностью исполнили его правило; и всё же их гнев на нас быстро утих». Достигнув царя Юдхиштхиры, сына Кунти, Санджая, сын колесничего, сперва воздал ему почести, а затем начал говорить.
वैशम्पायन उवाच
The passage highlights ethical ideals attributed to the Pandavas—truthfulness, altruism, and restraint—even after unjust suffering. It also shows how political speech frames virtue and calmness as grounds for negotiation, emphasizing that dharma includes self-control and respectful dialogue.
Dhritarashtra sends Sanjaya to Upaplavya to gather news and to convey a respectful message to Yudhishthira and the Pandavas, acknowledging their virtues and suggesting their anger has cooled. Sanjaya then reaches Yudhishthira, offers salutations, and begins his address.