Shloka 8
गालवस्य विषादः तथा विष्णुप्रयाणम्
Gālava’s Despair and Resolve to Seek Viṣṇu
इस विषयमें विज्ञ पुरुष इस पुरातन इतिहासका उदाहरण दिया करते हैं, जिससे ज्ञात होता है कि महर्षि गालवने हठ या दुराग्रहके कारण पराजय प्राप्त की थी ।। विश्वामित्रं तपस्यन्तं धर्मो जिज्ञासया पुरा । अभ्यगच्छत् स्वयं भूत्वा वसिष्ठो भगवानृषि:,पहलेकी बात है, साक्षात् धर्मराज महर्षि भगवान् वसिष्ठका रूप धारण करके तपस्यामें लगे हुए विश्वामित्रके पास उनकी परीक्षा लेनेके लिये आये
iha viṣaye vijñāḥ puruṣāḥ purātanam itihāsam udāharaṇam dadati, yena jñāyate yat maharṣiḥ gālavaḥ haṭhāt durāgrahāc ca parājayam avāpa. viśvāmitraṃ tapasyantaṃ dharmo jijñāsayā purā abhyagacchat svayaṃ bhūtvā vasiṣṭho bhagavān ṛṣiḥ.
В этом деле мудрецы приводят древний пример, из которого ясно, что великий риши Галава потерпел поражение из-за упрямого настояния и непреклонной решимости. В давние времена, когда Вишвамитра совершал суровые аскезы, Дхарма — желая испытать и постичь его — приблизился к нему, приняв облик почтенного риши Васиштхи.
नारद उवाच
Educational Q&A
The verse warns that rigid stubbornness (haṭha, durāgraha) leads to downfall, and it frames ethical discernment through an exemplary story: Dharma itself tests even great ascetics, implying that true righteousness includes humility and responsiveness, not mere force of will.
Nārada introduces an ancient example to explain a moral point: he says that Gālava’s defeat arose from obstinacy, and then begins the illustrative tale—Dharma, seeking to examine Viśvāmitra during his austerities, approaches him by taking on the appearance of the sage Vasiṣṭha.