तृष्णाक्षय-उपदेशः
Instruction on the Cessation of Craving
इदं तु दुष्करं कर्म कुटुम्बमभिसंश्रितम् । दानमध्ययनं यज्ञ: प्रजासंतानमार्जवम्,गृहस्थाश्रमके अनुसार जो यह कुट॒म्बके भरण-पोषणसे सम्बन्ध रखनेवाला कार्य है तथा दान, स्वाध्याय, यज्ञ, संतानोत्पादन एवं सदा सरल और कोमल भावसे बर्ताव करना रूप जो कर्म है, यह सब मनुष्यके लिये अत्यन्त दुष्कर है
idaṃ tu duṣkaraṃ karma kuṭumbam abhisaṃśritam | dānam adhyayanaṃ yajñaḥ prajā-santānam ārjavam ||
Капила сказал: «Однако это — трудная дисциплина: жизнь, укоренённая в доме. Обязанности дарения, самопостижения (свадхьяя), жертвоприношения (яджня), рождения и содержания потомства, и сохранения прямоты — мягкой, но неуклонной честности — в поведении: всё это чрезвычайно трудно человеку исполнить».
कपिल उवाच
Kapila emphasizes that the householder path is not spiritually inferior but practically demanding: sustaining a family while also fulfilling generosity, disciplined study, sacrificial responsibility, raising progeny, and maintaining honest, gentle integrity is exceptionally hard.
In Śānti Parva’s instructional dialogue, Kapila is explaining dharma by evaluating life-paths (āśramas). Here he highlights the weight of gṛhastha obligations—both social and spiritual—showing why household life requires great steadiness and virtue.