Shloka 41
Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
ब्रह्मदत्तने कहा--पूजनी! प्राणोंका नाश करनेवाले भी यदि एक साथ रहने लगें तो उनमें परस्पर स्नेह उत्पन्न हो जाता है और वे एक-दूसरेका विश्वास भी करने लगते हैं; जैसे श्वपच (चाण्डाल) के साथ रहनेसे कुत्तेका उसके प्रति स्नेह और विश्वास हो जाता है ।।
brahmadatta uvāca—pūjanī! prāṇānāśakārakā api yadi ekatra saṁvasanti, teṣāṁ parasparaṁ snehaḥ prādurbhavati, anyonyaviśvāsaś ca jāyate; yathā śvapacena (cāṇḍālena) saha saṁvāsāt śunas tasmin snehaṁ viśvāsaṁ ca gacchati. anyonyakṛtavairāṇāṁ saṁvāsān mṛdutāṁ gatam; naiva tiṣṭhati tad vairaṁ puṣkarastham ivodakam.
Брахмадатта сказал: «Почтенная госпожа, даже те, кто способен погубить жизнь друг друга, — если живут вместе, — рождают взаимную привязанность и начинают доверять друг другу; как собака, живя рядом со швапакой (чандалой), проникается к нему лаской и доверием. Так же и вражда тех, кто стал врагами друг другу, смягчается совместной жизнью; она не удерживается, как вода не задерживается на листе лотоса».
ब्रह्मदत्त उवाच
Educational Q&A
Proximity and shared living can transform even deadly hostility into affection and trust; sustained association softens enmity until it cannot endure—like water that cannot cling to a lotus leaf.
Brahmadatta addresses a respected woman and argues for the pacifying power of companionship, illustrating it with everyday analogies (dog and śvapaca; water on lotus) to show that even entrenched enemies can reconcile through continued association.