Shloka 39
अध्याय ४ — दुर्योधनस्य असंधि-निश्चयः
Duryodhana’s Refusal of Reconciliation
Devanagari script
प्रमुखस्थे तदा कर्णे बल॑ पाण्डवरक्षितम् | दुरासदं तदा गुप्तं व्यूढं गाण्डीवधन्चना
Translation
Тогда, когда шёл бой с Карной, хотя Карна и стоял прямо впереди, войско, охраняемое Пандавами, стало для него труднодоступным и почти неприступным; ибо Арджуна, владыка лука Гандива, прикрывал его, выстроив и оберегая строй боевого построения (вьюха).
Word by Word
प्रमुखस्थेwhen (he) was in the forefront
प्रमुखस्थे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootप्रमुख-स्थ (प्रमुख + स्थ)
FormMasculine, Locative, Singular
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
कर्णेwith respect to Karna / when Karna (was present)
कर्णे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Locative, Singular
बलम्the army/force
बलम्:
Karta
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Nominative, Singular
पाण्डव-रक्षितम्protected by the Pandavas
पाण्डव-रक्षितम्:
Karta
TypeAdjective
Rootरक्ष् (पाण्डव + रक्षित)
FormNeuter, Nominative, Singular
दुरासदम्hard to assail / unapproachable
दुरासदम्:
Karta
TypeAdjective
Rootदुरासद (दुर् + आसद)
FormNeuter, Nominative, Singular
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
गुप्तम्guarded/protected
गुप्तम्:
Karta
TypeAdjective
Rootगुप्त (√गुप्/√गोप्)
FormNeuter, Nominative, Singular
व्यूढम्arrayed/formed in battle-order
व्यूढम्:
Karta
TypeAdjective
Rootव्यूढ (वि + √वह्)
FormNeuter, Nominative, Singular
गाण्डीव-धन्वनाby the wielder of the Gandiva bow (Arjuna)
गाण्डीव-धन्वना:
Karana
TypeNoun
Rootगाण्डीवधन्वन् (गाण्डीव + धन्वन्)
FormMasculine, Instrumental, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes