धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — दुर्योधनस्य ह्रदप्रवेशः
Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue: Duryodhana’s Entry into the Lake
हातोत्तमाड़ं शकुनिं समीक्ष्य भूमौ शयानं रुधिरार्द्रगात्रम् । योधास्त्वदीया भयनष्टसत्त्वा दिशः प्रजग्मुः प्रगृहीतशस्त्रा:
hātotthamāḍaṃ śakuniṃ samīkṣya bhūmau śayānaṃ rudhirārdragātram | yodhās tvadīyā bhayanāṣṭasattvā diśaḥ prajagmuḥ pragṛhītaśastrāḥ ||
Санджая сказал: Увидев Шакуни — сражённого, с отсечённой головой — лежащего на земле, с окровавленными членами, твои воины, чья отвага была разбита страхом, бросились бежать во все стороны, всё ещё сжимая оружие. Эта сцена знаменует нравственный распад после падения главного подстрекателя: когда срублена власть, укоренённая в обмане, оставшееся войско часто теряет спаянность, и страх берёт верх над долгом.
संजय उवाच
The verse highlights how fear and moral disarray spread when a central, often adharma-driven leader falls: without inner steadiness (sattva/dhairya), even armed men abandon their duty and scatter.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Śakuni lies on the battlefield, beheaded and blood-soaked; seeing this, the Kaurava warriors lose heart and flee in all directions while still holding their weapons.