Previous Verse
Next Verse

Shloka 63

धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — दुर्योधनस्य ह्रदप्रवेशः

Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue: Duryodhana’s Entry into the Lake

स तच्छिरो वेगवता शरेण सुवर्णपुडुखेन शिलाशितेन । प्रावेरयत्‌ कुपित: पाण्डुपुत्रो यत्तत्‌ कुरूणामनयस्य मूलम्‌

sa tacchiro vegavatā śareṇa suvarṇapuṅkhena śilāśitena | prāverayat kupitaḥ pāṇḍuputro yat tat kurūṇām anayasya mūlam ||

Санджая сказал: В ярости сын Панду — Сахадева — пустил стремительную стрелу, отточенную камнем и украшенную золотыми перьями, и сразил ту голову — голову Шакуни, — что стала корнем гибели куру из‑за неправды и коварства. Этот миг — нравственная расплата войны: устроитель адхармы встречает последствие вреда, который сам же и запустил.

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
शिरःhead
शिरः:
Karma
TypeNoun
Rootशिरस्
FormNeuter, Accusative, Singular
वेगवताswift/impetuous
वेगवता:
Karana
TypeAdjective
Rootवेगवत्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
शरेणwith an arrow
शरेण:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Singular
सुवर्णपुङ्खेनhaving golden feathers (fletching)
सुवर्णपुङ्खेन:
Karana
TypeAdjective
Rootसुवर्णपुङ्ख
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
शिलाशितेनsharpened on a whetstone
शिलाशितेन:
Karana
TypeAdjective
Rootशिलाशित
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
प्रावेरयत्he hurled/shot forth
प्रावेरयत्:
TypeVerb
Rootप्र + अव + ईर् (ईरयति)
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
कुपितःenraged
कुपितः:
Karta
TypeAdjective
Rootकुपित
FormMasculine, Nominative, Singular
पाण्डुपुत्रःson of Pandu (Pandava)
पाण्डुपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डुपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
यत्which/that
यत्:
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
तत्that (indeed)
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
कुरूणाम्of the Kurus
कुरूणाम्:
Shashthi-Sambandha
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Genitive, Plural
अनयस्यof injustice/misconduct
अनयस्य:
Shashthi-Sambandha
TypeNoun
Rootअनय
FormMasculine, Genitive, Singular
मूलम्root/cause
मूलम्:
TypeNoun
Rootमूल
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
S
Sahadeva
P
Pāṇḍu
Ś
Śakuni
K
Kurus
A
arrow (śara)
G
golden fletching (suvarṇa-puṅkha)

Educational Q&A

The verse frames Śakuni as the ‘root of the Kurus’ calamity,’ highlighting an ethical principle central to the Mahābhārata: sustained deceit and the deliberate engineering of adharma eventually return as ruin, and the war functions as a grim arena of moral consequence.

Sañjaya reports that Sahadeva, in anger, shoots a swift, stone-honed arrow with golden feathers and brings down Śakuni’s head—depicting Śakuni’s fall as the elimination of a principal instigator of the Kuru catastrophe.