Shloka 31

Śalya-hatānantarāṇi: Madrarāja-padānugānāṃ praskandana and the Pandava counter-encirclement (शल्यहतानन्तराणि—मद्रराजपदानुगानां प्रस्कन्दनम्)

Devanagari script

त॑ चापि राजानमथोत्पतन्तं क्रुद्धं यथैवान्तकमापतन्तम्‌ । धृष्टझ्ुम्नो द्रौपदेया: शिखण्डी शिनेश्व नप्ता सहसा परीयु:,क्रोधमें भरे हुए यमराजके समान उछलकर आनेवाले राजा शल्यको धूृष्टद्युम्न, द्रौपदीके पुत्र शिखण्डी तथा सात्यकिने सहसा चारों ओरसे घेर लिया

Transliteration

taṁ cāpi rājānam athotpatantaṁ kruddhaṁ yathaivāntakam āpatantam | dhṛṣṭadyumno draupadeyāḥ śikhaṇḍī śaineś ca naptā sahasā parīyuḥ ||

Translation

Санджая сказал: И они также бросились на царя Шалью, когда тот, в ярости, рванулся вперёд, налетая словно сама Смерть. Дхриштадьюмна, сыновья Драупади, Шикханди и внук Сатьяки стремительно окружили его со всех сторон.

Word by Word

• तम्: him (that one)
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• अपि: also
• Type: Indeclinable
• Root: अपि

• राजानम्: the king
• राजानम्: Karma
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अथ: then
• Type: Indeclinable
• Root: अथ

• उत्पतन्तम्: leaping up / springing forth
• उत्पतन्तम्: Karma
• Type: Verb
• Root: उत्+पत्
• Form: Masculine, Accusative, Singular, शतृ (present active participle)

• क्रुद्धम्: angry
• क्रुद्धम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: क्रुध्
• Form: Masculine, Accusative, Singular, क्त (past participle used adjectivally)

• यथा: as / like
• Type: Indeclinable
• Root: यथा

• एव: indeed / just
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• अन्तकम्: Death (Yama) / the ender
• अन्तकम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अन्तक
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• आपतन्तम्: rushing upon / charging
• आपतन्तम्: Karma
• Type: Verb
• Root: आ+पत्
• Form: Masculine, Accusative, Singular, शतृ (present active participle)

• धृष्टद्युम्नः: Dhrishtadyumna
• धृष्टद्युम्नः: Karta
• Type: Noun
• Root: धृष्टद्युम्न
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• द्रौपदेयाः: the sons of Draupadi
• द्रौपदेयाः: Karta
• Type: Noun
• Root: द्रौपदेय
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• शिखण्डी: Shikhandi
• शिखण्डी: Karta
• Type: Noun
• Root: शिखण्डिन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• शैनेयः: Shaineya (Satyaki)
• शैनेयः: Karta
• Type: Noun
• Root: शैनेय
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• नप्ताः: grandsons / descendants
• नप्ताः: Karta
• Type: Noun
• Root: नप्तृ
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• सहसा: suddenly / with force
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा

• परिययुः: surrounded / went around
• Type: Verb
• Root: परि+या
• Form: Perfect (लिट्), 3rd, Plural, Parasmaipada

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• King Śalya
• Dhṛṣṭadyumna
• Draupadeyas (sons of Draupadī)
• Śikhaṇḍin
• Sātyaki
• Sātyaki’s grandson (Śaine naptā)
• Antaka (Death/Yama as a simile)