Shloka 13
Adhyaya 11 — Draupadī’s Grief, Demand for Justice, and Bhīma’s Departure
“अपने वीर पुत्रोंको क्षत्रिय-धर्मके अनुसार मारा गया सुनकर भी आप उपप्लव्यनगरमें मेरे साथ रहते हुए उन्हें सर्वथा भूल जायँगे; यह भी भाग्यकी ही बात है ।। प्रसुप्तानां वर्ध॑ श्रुत्वा द्रोणिना पापकर्मणा । शोकस्तपति मां पार्थ हुताशन इवाश्रयम्,'पार्थ! पापाचारी द्रोणपुत्रके द्वारा मेरे सोये हुए पुत्रोंका वध किया गया, यह सुनकर शोक मुझे उसी प्रकार संतप्त कर रहा है, जैसे आग अपने आधारभूत काष्ठको ही जला डालती है इति श्रीमहाभारते सौप्तिकपर्वणि ऐषीकपर्वणि द्रौणिवधार्थ भीमसेनगमने एकादशो<ध्याय:
vaiśampāyana uvāca | prasuptānāṁ vadhāṁ śrutvā droṇinā pāpakarmaṇā | śokas tapati māṁ pārtha hutāśana ivāśrayam ||
Вайшампаяна сказал: «О Партха! Услышав, что моих сыновей, спящих, убил сын Дроны — совершив греховное деяние, — я сгораю от скорби, как огонь пожирает то самое топливо, на котором держится. Пусть известно, что воины падают по долгу кшатрия, но способ этого убийства попирает нравственный порядок и превращает праведную печаль в всепожирающее пламя.»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts lawful kṣatriya combat with an unethical act: killing sleeping warriors. It shows that grief is intensified when death occurs through adharma, and it frames moral injury as a consuming inner fire.
After the nocturnal slaughter in the Pāṇḍava camp, the speaker reports the news that the sons were killed while asleep by Droṇa’s son (Aśvatthāman). Addressing Arjuna as Pārtha, he describes how this report makes sorrow burn within him like fire consuming its own support.