Shloka 33

दुर्योधनस्य बलिवर्णनम् — Duryodhana’s Description of Tribute at the Rājasūya

Devanagari script

सोऊहं न स्त्री न चाप्यस्त्री न पुमान्नापुमानपि । योऊहं तां मर्षयाम्यद्य तादृशीं श्रियमागताम्‌,मैं इस समय न तो स्त्री हूँ, न अस्त्रबलसे सम्पन्न हूँ, न पुरुष हूँ और न नपुंसक ही हूँ, तो भी अपने शत्रुओंके पास आयी हुई वैसी उत्कृष्ट सम्पत्तिको देखकर भी चुपचाप सहन कर रहा हूँ?

Transliteration

so ’haṁ na strī na cāpy astrī na pumān nāpumān api | yo ’haṁ tāṁ marṣayāmy adya tādṛśīṁ śriyam āgatām ||

Translation

Дурьодхана сказал: «Кто же я теперь? Я не женщина и не безоружный, не мужчина и даже не евнух — и всё же по сей день молча терплю, видя, как столь блистательное благополучие достаётся моим врагам!»

Word by Word

सःI (that person)

अहम्I

नnot

स्त्रीa woman

नnor

चand

अपिeven/also

अस्त्रीone who is not a woman (i.e., a man)

नnot

पुमान्a man

नnor

अपुमान्not a man

अपिeven

यःwho/that which

अहम्I

ताम्her/that

मर्षयामिI endure/forbear

अद्यtoday/now

तादृशीम्such, of that kind

श्रियम्fortune/splendour/prosperity

आगताम्come/arrived (having come)

Speaker

दुर्योधन उवाच

Characters & Entities

Duryodhana

enemies (implicit: the Pāṇḍavas)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes