Shloka 38
कर्णार्जुनसमागमः — The Karṇa–Arjuna Confrontation
Cosmic Spectatorship and Vows
महाराज! सब ओर भागनेवाले योद्धाओंके कारण आपके पुत्रोंकी वह विशाल सेना भयभीत और व्याकुल हो उठी ।। तिष्ठ तिषछ्ठेति च ततः सूतपुत्रस्य जल्पत: । नावतिष्ठति सा सेना वध्यमाना महात्मभि:,सूतपुत्र कर्ण “ठहरो, ठहरो” की पुकार करता ही रह गया; परंतु महामनस्वी पाण्डवोंकी मार खाती हुई वह सेना किसी तरह ठहर न सकी
tiṣṭha tiṣṭheti ca tataḥ sūtaputrasya jalpataḥ |
na avatiṣṭhati sā senā vadhyamānā mahātmabhiḥ ||
Санджая сказал: Тогда, хотя Карна — сын колесничего — не переставал взывать: «Стойте! Стойте!», то войско нисколько не остановилось, ибо его рассекали и истребляли великодушные Пандавы. Когда воины бежали во все стороны, огромная рать твоих сыновей объялась страхом и смятением и не могла удержать строй среди резни.
संजय उवाच
Educational Q&A
In war, mere command and reputation cannot replace morale and cohesion: when fear spreads and losses mount, an army collapses despite a leader’s urgent calls. The verse highlights the ethical and psychological reality that adharma-driven or demoralized forces often fail to ‘stand’ when tested.
Sanjaya reports to Dhritarashtra that the Kaurava host is breaking and fleeing. Karna repeatedly urges the troops to hold their ground, but the army cannot stop retreating because the Pandavas—described as ‘great-souled’—are cutting them down.