Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

कर्णपर्व — अध्याय ५९

Arjuna Breaks the Encirclement; Bhīma Reinforces

मृत्योर्मुखगतं मन्ये कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम्‌ । हुतमग्नौ च कौन्तेयं दुर्योधनवशं गतम्‌,“मैं तो समझता हूँ कि इस समय कदुन्तीपुत्र युधिष्ठिर दुर्योधनके अधीन हो मृत्युके मुखमें चले गये हैं अथवा प्रज्वलित अग्निकी आहुति बन गये हैं

sañjaya uvāca | mṛtyor mukhagataṃ manye kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram | hutam agnau ca kaunteyaṃ duryodhanavaśaṃ gatam ||

Санджая сказал: «Я полагаю, что Юдхиштхира, сын Кунти, вошёл прямо в пасть смерти — либо сгорел, как жертвенное приношение в пылающем огне, либо попал под власть Дурьодханы».

मृत्योःof death
मृत्योः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमृत्यु
FormMasculine, Genitive, Singular
मुख-गतम्gone into the mouth (i.e., jaws) (of death)
मुख-गतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमुखगत
FormMasculine, Accusative, Singular
मन्येI think / I consider
मन्ये:
Karta
TypeVerb
Rootमन् (मन्यते)
FormPresent, First, Singular, Atmanepada
कुन्ती-पुत्रम्Kunti's son
कुन्ती-पुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुन्तीपुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
युधिष्ठिरम्Yudhishthira
युधिष्ठिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Accusative, Singular
हुतम्offered (as an oblation)
हुतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootहु (हवति) → हुत
FormMasculine, Accusative, Singular
अग्नौin the fire
अग्नौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कौन्तेयम्the son of Kunti (Kunti's descendant)
कौन्तेयम्:
Karma
TypeNoun
Rootकौन्तेय
FormMasculine, Accusative, Singular
दुर्योधन-वशम्under Duryodhana's control
दुर्योधन-वशम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्योधनवश
FormMasculine, Accusative, Singular
गतम्gone / having gone
गतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootगम् → गत
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
Y
Yudhiṣṭhira
K
Kuntī
D
Duryodhana
D
Death (Mṛtyu)
F
Fire (Agni)

Educational Q&A

The verse underscores how quickly dharmic leadership can be imperiled in war: even a righteous king like Yudhiṣṭhira may appear trapped by death or by an adversary’s dominance, highlighting the fragility of agency amid battlefield chaos.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra his grim assessment that Yudhiṣṭhira is in extreme danger—either as good as dead or effectively subdued under Duryodhana’s power—using stark metaphors of death’s mouth and a fire-offering.