Shloka 5
Bhīṣma’s Stuti of Keśava and Counsel on Nara–Nārāyaṇa (भीष्म-स्तवः; नरनारायण-प्रसङ्गः)
सा वाहिनी शान्तनवेन गुप्ता महारथैर्वरिणवाजिभिश्ष । बभौ सविद्युत्स्तनयित्नुकल्पा जलागमे द्यौरिव जातमेघा,शान्तनुनन्दन भीष्मसे रक्षित वह विशाल वाहिनी बड़े-बड़े रथों, हाथियों और घोड़ोंसे ऐसी शोभा पा रही थी, मानो वर्षाकालमें मेघोंकी घटासे आच्छादित आकाश बिजलीसहित बादलोंसे सुशोभित हो पीडयानं तु तत् सैन्यं पौत्रं तव विशाम्पते । दृष्टवा त्वदीया राजेन्द्र समन्तात् पर्यवारयन् प्रजानाथ! राजेन्द्र! आपके पौत्र अभिमन्युको कौरवसेनाको पीड़ा देते देख आपके ही सैनिकोंने सब ओरसे घेर लिया
sā vāhinī śāntanavena guptā mahārathair variṇa-vājibhiṣ ca | babhau sa-vidyut-stanayitnu-kalpā jalāgame dyaūr iva jāta-meghā ||
pīḍayanaṃ tu tat sainyaṃ pautraṃ tava viśām-pate | dṛṣṭvā tvadīyā rājendra samantāt paryavārayan ||
Санджая сказал: То огромное войско, охраняемое Шантанавой (Бхишмой) и украшенное великими колесничими, слонами и конями, сияло, как небо в сезон дождей — покрытое новыми тучами, сверкающее молниями и гремящее громом. Но когда увидели, что твой внук терзает это войско, о владыка народа, твои же воины, о царь, окружили его со всех сторон.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how martial splendor and disciplined protection (under Bhīṣma) must be matched by coordinated action: when a single powerful warrior threatens the host, the army responds collectively by encircling him—an ethical lesson in leadership, duty, and shared responsibility in crisis.
Sañjaya describes the Kaurava host as magnificent and well-guarded under Bhīṣma, likening it to a stormy monsoon sky. Then he reports that, seeing the king’s grandson (Abhimanyu) pressing the army hard, the king’s troops surround him from all sides.