Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

Chapter 19: Prativyūha of the Pāṇḍavas — Vajra (Acala) Formation and Dawn Omens

समुत्सार्य ततः पश्चाद्‌ धृष्टद्युम्नो महारथ: । भ्रातृभि: सह पुत्रैश्न सो5भ्यरक्षद्‌ युधिष्ठिरम्‌,तदनन्तर महारथी धृष्टद्युम्न अन्य लोगोंको हटाकर स्वयं भाइयों और पुत्रोंके साथ उपस्थित हो राजा युधिष्ठिरकी रक्षा करने लगे

samutsārya tataḥ paścād dhṛṣṭadyumno mahārathaḥ | bhrātṛbhiḥ saha putraiś ca so 'bhyarakṣad yudhiṣṭhiram ||

Санджая сказал: Затем великий колесничий-воин Дхриштадьюмна, оттеснив прочих, вместе с братьями и сыновьями встал на стражу царя Юдхиштхиры. В самой сумятице боя этот поступок утверждает кшатрийский закон: безопасность законного владыки и непрерывность дхармы выше личного тщеславия и показной доблести.

समुत्सार्यhaving driven away/removed
समुत्सार्य:
Karma
TypeVerb
Rootसम्-उत्-√सृ (सारयति)
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि, —, —, —
ततःthen/from there
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्
धृष्टद्युम्नःDhrishtadyumna
धृष्टद्युम्नः:
Karta
TypeNoun
Rootधृष्टद्युम्न
FormMasculine, Nominative, Singular
महारथःthe great chariot-warrior
महारथः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Singular
भ्रातृभिःwith (his) brothers
भ्रातृभिः:
Karana
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Instrumental, Plural
सहtogether with
सह:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसह
पुत्रैःwith (his) sons
पुत्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Instrumental, Plural
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (स)
FormMasculine, Nominative, Singular
अभ्यरक्षत्protected/guarded
अभ्यरक्षत्:
Karta
TypeVerb
Rootअभि-√रक्ष् (रक्षति)
Formलङ् (Imperfect), Past, Third, Singular, परस्मैपदम्, कर्तरि
युधिष्ठिरम्Yudhishthira
युधिष्ठिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛṣṭadyumna
Y
Yudhiṣṭhira
D
Dhṛṣṭadyumna's brothers
D
Dhṛṣṭadyumna's sons

Educational Q&A

The verse highlights the kṣatriya-dharma of protection: in war, safeguarding the rightful leader and the moral-political order he represents is a higher duty than individual heroics. Dhṛṣṭadyumna’s coordinated defense with kin emphasizes disciplined loyalty and responsibility.

In the ongoing battle, Dhṛṣṭadyumna pushes back other fighters who are pressing in, then positions himself with his brothers and sons to form a protective guard around King Yudhiṣṭhira.