Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

Chapter 19: Prativyūha of the Pāṇḍavas — Vajra (Acala) Formation and Dawn Omens

तेषामादित्यचन्द्राभा: कनकोत्तमभूषणा: । नानाचित्रधरा राजन्‌ रथेष्वासन्‌ महाध्वजा:,राजन! उनके रथोंपर भाँति-भाँतिके बेल-बूटोंसे विभूषित स्वर्णमण्डित विशाल ध्वज सूर्य और चन्द्रमाके समान प्रकाशित हो रहे थे

teṣām ādityacandrābhāḥ kanakottamabhūṣaṇāḥ | nānācitradharā rājan ratheṣv āsan mahādhvajāḥ ||

Санджая сказал: О царь, на их колесницах возвышались великие стяги — украшенные лучшим золотом и несущие множество разных знаков, — сиявшие светом солнца и луны. Это внешнее великолепие лишь усиливало нравственное напряжение войны: грядущая битва испытает воинов на верность долгу и на умение хранить самообладание.

तेषाम्of them
तेषाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
आदित्यचन्द्राभाःhaving the radiance of the sun and the moon
आदित्यचन्द्राभाः:
Karta
TypeAdjective
Rootआदित्य-चन्द्र-आभा
FormMasculine, Nominative, Plural
कनकोत्तमभूषणाःadorned with excellent gold ornaments
कनकोत्तमभूषणाः:
Karta
TypeAdjective
Rootकनक-उत्तम-भूषण
FormMasculine, Nominative, Plural
नानाvarious, manifold
नाना:
Karana
TypeIndeclinable
Rootनाना
चित्रधराःbearing varied designs/ornamentation
चित्रधराः:
Karta
TypeAdjective
Rootचित्र-धर
FormMasculine, Nominative, Plural
राजन्O king
राजन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
रथेषुon/in the chariots
रथेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Locative, Plural
आसन्were
आसन्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect, 3rd, Plural
महाध्वजाःgreat banners/standards
महाध्वजाः:
Karta
TypeNoun
Rootमहा-ध्वज
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra
C
chariots (ratha)
G
great banners/standards (mahādhvaja)
S
sun (āditya)
M
moon (candra)
G
gold ornaments (kanakabhūṣaṇa)
E
emblems/designs (citra)

Educational Q&A

The verse underscores how war is framed not only as violence but as a public display of royal power and prestige; the dazzling banners contrast with the ethical gravity of the impending battle, reminding readers that outward brilliance does not lessen the inner demand for dharma—discipline, duty, and restraint.

Sañjaya continues reporting to King Dhṛtarāṣṭra the appearance of the assembled forces: on the warriors’ chariots, tall standards richly decorated with gold and varied emblems gleam like the sun and moon, emphasizing the grandeur of the battlefield array.