Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Bhīṣma-parva Adhyāya 16 — Saṃjaya’s Boon, Bhīṣma’s Protection, and the Dawn Arraying of Armies

हृष्टा दुर्योधनस्यार्थे ब्रह्मलोकाय दीक्षिता: । समर्था दश वाहिन्य: परिगृहय व्यवस्थिता:

hṛṣṭā duryodhanasyārthe brahmalokāya dīkṣitāḥ | samarthā daśa vāhinyaḥ parigṛhya vyavasthitāḥ ||

Санджая сказал: «Радуясь делу Дурьодханы, они приняли торжественный обет, устремлённый к достижению Брахмалоки. Могучие силой, они стояли готовые к бою, каждый приняв на себя командование одной частью войска: десять способных вождей, ведущих десять армий, приготовились сражаться ради его выгоды.»

हृष्टाःdelighted, joyful
हृष्टाः:
Karta
TypeAdjective
Rootहृष्ट (√हृष्)
FormMasculine, Nominative, Plural
दुर्योधनस्यof Duryodhana
दुर्योधनस्य:
Sampradana
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Genitive, Singular
अर्थेfor the sake (in the interest)
अर्थे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Locative, Singular
ब्रह्मलोकायfor Brahmaloka (attainment of Brahma-world)
ब्रह्मलोकाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootब्रह्मलोक
FormMasculine, Dative, Singular
दीक्षिताःinitiated, consecrated
दीक्षिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootदीक्षित (√दिक्ष्)
FormMasculine, Nominative, Plural
समर्थाःcapable, strong
समर्थाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसमर्थ
FormMasculine, Nominative, Plural
दशten
दश:
TypeAdjective
Rootदश
Formtrue
वाहिन्यःarmies/divisions
वाहिन्यः:
Karta
TypeNoun
Rootवाहिनी
FormFeminine, Nominative, Plural
परिगृह्यhaving taken/accepted (having assumed)
परिगृह्य:
TypeVerb
Rootपरि-√ग्रह्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
व्यवस्थिताःstanding ready, stationed
व्यवस्थिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootव्यवस्थित (वि-अव-√स्था)
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Duryodhana
B
Brahmaloka
V
vāhinī (army-division)

Educational Q&A

The verse highlights how intense loyalty and martial enthusiasm can be framed as a sacred vow (dīkṣā) aimed at heavenly reward (Brahmaloka). It implicitly raises an ethical tension central to the Mahābhārata: religious language and lofty goals can be invoked in support of a partisan cause, even when the broader dharmic legitimacy of that cause is contested.

Sañjaya describes Duryodhana’s side as fully organized for war: ten powerful leaders, each entrusted with a division (vāhinī), stand arrayed and ready. Their morale is high, and they are portrayed as having undertaken a consecrated resolve connected with attaining Brahmaloka.