Shloka 10
Kuntī’s Retrospective Uddharṣaṇa and Renunciatory Resolve (कुन्त्युद्धर्षण-प्रत्याख्यानम्)
बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य समुन्नाम्य च पुत्रकम् । गान्धार्या: कथयामास सहदेवमुपस्थितम्,कुन्तीने भी जब अपने प्यारे पुत्र सहदेवको देखा तो उनके मुखपर आँसुओंकी धारा बह चली। उन्होंने दोनों हाथोंसे पुत्रको उठाकर छातीसे लगा लिया और गान्धारीसे कहा --' दीदी! सहदेव आपकी सेवामें उपस्थित है'। तदनन्तर राजा युधिष्ठिर, भीमसेन, अर्जुन तथा नकुलको देखकर कुन्तीदेवी बड़ी उतावलीके साथ उनकी ओर चलीं
bāhubhyāṁ sampariṣvajya samunnāmya ca putrakam | gāndhāryāḥ kathayāmāsa sahadevam upasthitam ||
Вайшампаяна сказал: Кунти обняла сына обеими руками, подняла его и прижала к груди. Затем она сообщила Гандхари: «Сестра старшая, Сахадева здесь, стоит и готов служить тебе». После этого, увидев царя Юдхиштхиру, Бхимасену, Арджуну и Накулу, царица Кунти устремилась к ним с неотложной тоской.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even after catastrophic conflict, dharma expresses itself through restraint, service, and humane regard for the suffering of others. Kuntī’s act of presenting Sahadeva as ready to serve Gāndhārī highlights ethical repair: honoring elders, acknowledging shared grief, and rebuilding bonds through seva rather than triumphalism.
Kuntī sees Sahadeva, embraces him intensely, and then tells Gāndhārī that Sahadeva is present to attend upon her. Immediately afterward, Kuntī turns with eager emotion toward Yudhiṣṭhira, Bhīma, Arjuna, and Nakula, indicating a charged reunion scene marked by maternal affection and post-war sorrow.