Shloka 12

Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्

Devanagari script

अभक्षयन्‌ वृथा मांसममांसाशी भवत्युत । दानं ददत्‌ पवित्री स्यादस्वप्नश्न दिवास्वपन्‌

Transliteration

abhakṣayan vṛthā māṁsam amāṁsāśī bhavaty uta | dānaṁ dadat pavitrī syād asvapnaśn divāsvapan ||

Translation

Бхишма сказал: «Кто не ест мяса, тот поистине — не вкушающий мяса. Кто непрестанно раздаёт дары, тот очищается. А кто не спит днём, того считают всегда бодрствующим».

Word by Word

• अभक्षयन्: not eating
• अभक्षयन्: Karta
• Type: Verb
• Root: अभक्ष् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन

• वृथा: in vain, uselessly
• Type: Indeclinable
• Root: वृथा

• मांसम्: meat
• मांसम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मांस
• Form: नपुंसक, द्वितीया, एकवचन

• अमांसाशी: one who does not eat meat
• अमांसाशी: Karta
• Type: Noun
• Root: अमांसाशी
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भवति: becomes/is
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन

• उत: and, also
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• दानम्: a gift, charity
• दानम्: Karma
• Type: Noun
• Root: दान
• Form: नपुंसक, द्वितीया, एकवचन

• ददत्: giving
• ददत्: Karta
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: शतृ (वर्तमान कृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पवित्री: pure, purifying
• Type: Adjective
• Root: पवित्री
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्यात्: would be / should be
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (सम्भावना/आशीः), प्रथम, एकवचन

• अस्वप्नश्न: one who does not sleep (lit. does not eat sleep)
• अस्वप्नश्न: Karta
• Type: Noun
• Root: अस्वप्नश्न
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• दिवास्वपन्: one who sleeps in the daytime
• दिवास्वपन्: Karta
• Type: Noun
• Root: दिवास्वपन्
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma

Educational Q&A

What is the core teaching?

Bhishma teaches that ethical refinement is shown through restraint (avoiding meat), generosity (regular giving), and disciplined habits (avoiding daytime sleep), each contributing to purity and steadiness.

What is happening in the narrative?

In Anushasana Parva, Bhishma is instructing Yudhishthira on dharma; here he lists practical markers of virtuous living—dietary restraint, charitable conduct, and wakeful discipline.