गोप्रदानगुणाः तथा कपिलागोविधानम्
Merits of Cow-Gift and the Origin-Account of Kapilā Cows
वृत्तिग्लाने सीदति चातिमात्रं कृष्यर्थ वा होम्यहेतो: प्रसूते: । गुर्वर्थ वा बालसंवृद्धये वा धेनुं दद्याद् देशकालेडविशिष्टे
vṛttiglāne sīdati cātimātraṃ kṛṣyarthaṃ vā homyahetoḥ prasūteḥ | gurvarthaṃ vā bālasaṃvṛddhaye vā dhenuṃ dadyād deśakāle ’viśiṣṭe ||
Бхишма сказал: Даже когда нет особых обстоятельств места или времени, следует подать в дар дойную корову брахману, чье пропитание пришло в упадок и кто тяжко страдает. Так же и при обычных условиях уместно жертвовать молочную корову, когда она нужна для земледелия, для принадлежностей жертвенных обрядов, для питания женщины после родов, для гуру-дакшины (вознаграждения учителю) или для воспитания ребенка.
पितामह उवाच
The verse teaches that gifting a milch cow is a highly meritorious and socially sustaining form of dāna, recommended even in ordinary circumstances when it relieves severe livelihood distress or supports essential duties—farming, Vedic rites, postpartum care, guru-dakṣiṇā, and child-rearing.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma, especially the ethics of giving. Here he specifies practical situations where donating a milk-giving cow is appropriate and beneficial, emphasizing compassion and maintenance of household and ritual life.