Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

न्यमन्त्रयत संतुष्टो द्विजश्नैनं वरैस्त्रिभि:

bhīṣma uvāca | nyamantrayata santuṣṭo dvijaś cainaṃ varais tribhiḥ | vipravara dattatreyas tasya parama-santuṣṭo bhūtvā trīn varān vṛṇīṣveti tam ājñāpayām āsa | tena varān vṛṇīṣveti prokte rājovāca—“bhagavan, yuddhe tu sahasra-bhujaḥ syām, gṛhe tu me dve eva bāhū bhavataḥ | raṇabhūmau sarve sainikā mama sahasra-bhujatvaṃ paśyantu | kaṭhora-vrata-pālaka gurudeva, ahaṃ sva-parākramena samastāṃ pṛthivīṃ jayeyam | evaṃ dharmeṇa pṛthivīṃ prāpya nirālasyas tasyāḥ pālanaṃ kuryām | dvijaśreṣṭha, etebhyo varatrayād api caturthaṃ varam ahaṃ tvatto yāce | anindya maharṣe, mayi kṛpārthaṃ tam api varam avasyaṃ prayaccha | ahaṃ tava śaraṇāgata-bhaktaḥ | yadi kadācit ahaṃ sanmārgaṃ parityajya asanmārgaṃ samāśraye, tadā satpuruṣā māṃ mārge sthāpayituṃ śikṣāṃ dadeyuḥ””

Бхишма сказал: Довольный им, брахман предложил ему избрать три дара. Даттатрея, лучший из брахманов, весьма обрадовался и дозволил просить. Когда царю велели выбрать, он сказал: «Владыка, в битве да буду я тысячеруким, но дома да останусь с двумя руками. На поле брани да увидят все воины мои тысячу рук. О учитель суровых обетов, да покорю я всю землю собственной доблестью. Обретя землю по дхарме, да буду я хранить и править ею усердно, без лености. О лучший из брахманов, сверх этих трёх даров прошу и четвёртый. О безупречный великий риши, из сострадания даруй и его. Я — преданный, ищущий у тебя прибежища: если когда-либо я оставлю истинный путь и примкну к ложному, да наставят меня благородные мужи и возвратят на правую дорогу».

न्यमन्त्रयत्invited/commanded (to ask)
न्यमन्त्रयत्:
Karta
TypeVerb
Rootनि + मन्त्र् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), 3, Singular, Parasmaipada
संतुष्टःsatisfied
संतुष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंतुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
द्विजःthe Brahmin
द्विजः:
Karta
TypeNoun
Rootद्विज
FormMasculine, Nominative, Singular
एनम्him
एनम्:
Karma
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
वरैःwith boons
वरैः:
Karana
TypeNoun
Rootवर
FormMasculine, Instrumental, Plural
त्रिभिःby three
त्रिभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural

भीष्म उवाच

B
Bhishma
D
Dattatreya
T
the king (unnamed in the given excerpt)
B
brahmins (dvija/vipra)
S
soldiers (sainikāḥ)
E
earth/kingdom (pṛthivī)
B
battlefield (raṇabhūmi)

Educational Q&A

Power and victory are sought only under the governance of dharma: the king asks not merely for martial might and sovereignty, but also for diligent, righteous rule and—most importantly—corrective guidance from the wise if he ever strays from the true path.

Dattatreya, pleased with the king, allows him to ask for three boons. The king requests extraordinary battle power (a thousand arms visible in war), success in conquering the earth, and the ability to rule it energetically according to dharma; he then adds a fourth request—that noble people should admonish and guide him back if he ever turns away from the right path.