Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Viṣṇu-sahasranāma—Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Recitation (विष्णोर्नामसहस्रम्)

यमराजने कहा--देवताओ और महर्षियो! मैंने आपलोगोंके मुखसे दिव्य एवं मनोरम कथा सुनी है, अब आपलोग चित्रगुप्तका तथा मेरा भी प्रिय भाषण सुनिये ।।

yamāraja uvāca—devatāḥ maharṣayaś ca! mayā yuṣmākaṁ mukhataḥ divyāṁ manoramāṁ ca kathāṁ śrutā; idānīṁ yuṣmābhiḥ citraguptasya mama ca priyaṁ bhāṣaṇaṁ śrūyatām. rahasyaṁ dharmasaṁyuktaṁ śakyaṁ śrotuṁ maharṣibhiḥ; śraddadhānena martyena ātmano hitam icchatā api etat śravaṇīyam.

Яма сказал: «О боги и великие риши! Из ваших собственных уст я услышал божественное и отрадное повествование. Теперь выслушайте слова, дорогие и Читрагупте, и мне. Это — тайное наставление, сопряжённое с дхармой, достойное слуха великих мудрецов; и верному смертному, ищущему истинного блага для себя, также следует его услышать».

रहस्यम्secret, mystery
रहस्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootरहस्य
FormNeuter, Nominative, Singular
धर्म-संयुक्तम्connected with dharma
धर्म-संयुक्तम्:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मसंयुक्त
FormNeuter, Nominative, Singular
शक्यम्possible (to be)
शक्यम्:
Karta
TypeAdjective
Rootशक्य
FormNeuter, Nominative, Singular
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
Karma
TypeVerb
Rootश्रु
FormInfinitive (Tumun)
महर्षिभिःby/for the great sages
महर्षिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootमहर्षि
FormMasculine, Instrumental, Plural
श्रद्दधानेनby a faithful (person)
श्रद्दधानेन:
Karana
TypeAdjective
Rootश्रद्दधाना
FormMasculine, Instrumental, Singular
मर्त्येनby a mortal
मर्त्येन:
Karana
TypeNoun
Rootमर्त्य
FormMasculine, Instrumental, Singular
आत्मनःof oneself
आत्मनः:
Sampradana
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
हितम्welfare, good
हितम्:
Karma
TypeNoun
Rootहित
FormNeuter, Accusative, Singular
इच्छताwishing, desiring
इच्छता:
Karta
TypeVerb
Rootइष्
FormPresent participle (Śatṛ), Singular

यम उवाच

Y
Yama (Yamarāja)
D
Devas (devatāḥ)
M
Maharṣis (great sages)
C
Citragupta
M
Mortal human (martya)

Educational Q&A

That a dharma-grounded ‘secret’ instruction is not merely for exalted sages; any faithful person who genuinely seeks their own welfare should listen to and internalize it—implying that ethical truth is universally relevant when approached with śraddhā.

Yama addresses the assembled gods and great seers, acknowledging he has heard their divine account, and then announces that he will deliver a discourse dear to himself and Citragupta—introducing an authoritative moral teaching connected with dharma.