Umā’s Inquiry and the Manifestation of the Third Eye (उमा–प्रश्नः तृतीयनेत्रोत्पत्तिः)
(अग्निसंरक्षणपरा गृहशुद्धि च कारये । कुमारान् पालये नित्यं कुमारी परिशिक्षये ।।
agnisaṁrakṣaṇaparā gṛhaśuddhiṁ ca kāraye | kumārān pālaye nityaṁ kumārī pariśikṣaye || ātmapriyāṇi hitvāpi garbhasaṁrakṣaṇe ratā | bālānāṁ varjaye nityaṁ śāpaṁ kopaṁ pratāpanam || avikṣiptāni dhānyāni nānnavikṣepaṇaṁ gṛhe | ratnavat spṛhaye gehe gāvaḥ sayavasodakāḥ || samudgamya ca śuddhāhaṁ bhikṣāṁ dadyāṁ dvijātiṣu || pravāsaṁ yadi me yāti bhartā kāryeṇa kenacit | maṅgalair bahubhir yuktā bhavāmi niyatā tadā ||
Бхишма сказал: «Я была предана охране священного домашнего огня и поддерживала чистоту жилища постоянным очищением. Я ежедневно заботилась о детях и наставляла юных девушек в женских обязанностях и правилах поведения. Даже отказываясь от любимых яств, я неизменно была занята охраной беременности. Я навсегда оставила привычку проклинать детей, изливать на них гнев или мучить их каким бы то ни было образом. В моём доме зерно никогда не разбрасывали, и пищу не рассыпали по небрежности. Я ухаживала за коровами в доме — кормила их и поила — и берегла их безопасность, как берегут драгоценность. И, пребывая в чистоте, я выходила вперёд, чтобы подать милостыню дважды-рождённым. Если же мой супруг уезжал по какому-либо делу, то я, соблюдая дисциплину и самообладание, совершала множество благих обрядов ради его благополучия».
भीष्म उवाच
The verse presents an ideal of household ethics: protect the sacred fire and maintain cleanliness, nurture children with patience (without curses or harshness), safeguard pregnancy through self-denial, avoid wasting food, care for cows as precious dependents, and give alms to the twice-born while observing purity and disciplined auspicious conduct—especially during the husband’s absence.
In Bhishma’s discourse on dharma, a woman’s exemplary domestic conduct is described in the first person: she recounts her daily responsibilities—ritual care, household purification, child-rearing, instruction of girls, restraint in speech and anger, careful management of food, attentive care of cows, and charitable giving—then adds that when her husband travels for work she remains self-controlled and engaged in auspicious observances.