Bhaṅgāśvanopākhyāna — On comparative affection in strī–puruṣa union (भङ्गाश्वनोपाख्यानम्)
अग्निष्ठृतं स राजर्षिरिन्द्रद्धिष्ट महाबल: । प्रायक्षित्तेषु मर्त्यानां पुत्रकामेषु चेष्यते
agniṣṭhṛtaṃ sa rājarṣir indraddhiṣṭa mahābalaḥ | prāyaścitteṣu martyānāṃ putrakāmeṣu ceṣyate ||
Бхишма сказал: «Тот могучий царственный риши совершил жертвоприношение, называемое Агнишṭхрита. Поскольку Индре не было отведено в нём первенствующее место, Индра возненавидел этот обряд. Однако среди людей это жертвоприношение считается желанным установлением: его совершают и как искупление проступков, и те, кто желает сына».
भीष्म उवाच
The verse highlights how ritual acts can serve ethical repair (prāyaścitta) and legitimate human aims (such as seeking offspring), while also warning that neglecting due honor within a sacred framework can provoke conflict—even with divine powers—thus stressing propriety and balance in dharmic practice.
Bhishma describes a royal sage who performed the Agniṣṭhṛta sacrifice. Indra became hostile because he was not accorded primacy in that rite. Despite Indra’s displeasure, the sacrifice is presented as a valued human practice for expiation and for those desiring a son.