Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Anuśāsana-parva Adhyāya 112: Dharma as the sole companion; karmic witnesses; rebirth sequences

Bṛhaspati–Yudhiṣṭhira Saṃvāda

रजस्तम: सत्त्वमथो येषां निर्धौतमात्मन: । शौचाशौचसमायुक्ता: स्वकार्यपरिमार्गिण:

rajas-tamaḥ sattvam atho yeṣāṁ nirdhautam ātmanaḥ | śaucāśauca-samāyuktāḥ sva-kārya-parimārgiṇaḥ ||

Бхишма сказал: Те, чьё внутреннее «я» очищено от раджаса, тамаса и даже саттвы — так что они свободны от трёх гун, — и кто, пребывая среди внешних условий чистоты и нечистоты, ищет лишь свой истинный долг (как размышление о реальности, медитация и поклонение): такие люди, преданные внутреннему очищению через дисциплину поведения, сами являются высшими святынями. Их присутствие освящает сильнее любого внешнего паломничества, ибо их жизнь утверждена в отречении, знании и равном видении.

रजःrajas (passion)
रजः:
Karta
TypeNoun
Rootरजस्
FormNeuter, Nominative, Singular
तमःtamas (darkness/inertia)
तमः:
Karta
TypeNoun
Rootतमस्
FormNeuter, Nominative, Singular
सत्त्वम्sattva (purity/clarity)
सत्त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्त्व
FormNeuter, Nominative, Singular
अथand/then
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
येषाम्of whom/whose
येषाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
निर्धौतwashed off/cleansed
निर्धौत:
TypeAdjective
Rootनिर्धौ (धातु: धाव्/धौ + निर्)
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Plural
आत्मनःof the self/inner self
आत्मनः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
शौचpurity/cleanliness
शौच:
TypeNoun
Rootशौच
FormNeuter, Stem (in compound), —
अशौचimpurity/uncleanliness
अशौच:
TypeNoun
Rootअशौच
FormNeuter, Stem (in compound), —
समायुक्ताःendowed/associated (with)
समायुक्ताः:
TypeAdjective
Rootसम्-युज्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Plural
स्वकार्यone's own duty/task
स्वकार्य:
TypeNoun
Rootस्व + कार्य
FormNeuter, Stem (in compound), —
परिमार्गिणःseekers/investigators (of)
परिमार्गिणः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरि-मृग्
Formणिनि (agent noun), Masculine, Nominative, Plural

भीष्म उवाच

B
Bhishma

Educational Q&A

External states of purity/impurity are secondary; the highest sanctity lies in a person who has transcended the three guṇas and steadily pursues inner duty—truth-inquiry, meditation, and worship—thereby becoming a ‘living tīrtha’ through self-purification and renunciation.

In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Bhishma continues teaching about dharma and sacredness, redefining ‘holy places’ by emphasizing the spiritual stature of guṇa-transcending sages over mere external pilgrimage or ritual conditions.