Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Gaṅgādvāra-tīrtha, Ulūpī-saṃvāda, and Arjuna’s Dharma-Deliberation (गङ्गाद्वार-तीर्थम्, उलूपी-संवादः)

यदा तु मन्यते वीर: कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिर: । भीमसेनार्जुनौ चैव यमौ च पुरुषर्षभौ,महात्मा पाण्डवोंका अपने नगरमें जाना भी अत्यन्त उचित ही है। तथापि मेरे लिये अपने मुखसे इन्हें जानेके लिये कहना उचित नहीं है। यदि कुन्तीकुमार वीरवर युधिष्ठिर, भीमसेन, अर्जुन और नरश्रेष्ठ नकुल-सहदेव जाना उचित समझें तथा धर्मज्ञ बलराम और श्रीकृष्ण पाण्डवोंका वहाँ जाना उचित समझते हों तो ये अवश्य वहाँ जायाँ; क्योंकि ये दोनों पुरुषसिंह सदा इनके प्रिय और हितमें लगे रहते हैं

yadā tu manyate vīraḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ | bhīmasenārjunau caiva yamau ca puruṣarṣabhau ||

Друпада сказал: «Если герой Юдхиштхира, сын Кунти, вместе с Бхимасеной и Арджуной, и близнецы — быки среди людей (Накула и Сахадева) — сочтут, что возвращение в свой город есть надлежащий путь, и если ведающие дхарму Баларама и Шри Кришна также признают этот путь уместным, тогда пусть они непременно отправятся туда. Ибо эти двое мужей, подобные львам, всегда радеют о том, что дорого и полезно Пандавам. Но хотя и я вижу их возвращение вполне уместным, мне не пристало своими устами говорить им: “уходите”.»

यदाwhen
यदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयदा
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
मन्यतेthinks/considers
मन्यते:
TypeVerb
Rootमन् (मन्यते)
FormLat, Atmanepada, Prathama, Eka
वीरःthe hero
वीरः:
Karta
TypeNoun
Rootवीर
FormPum, Prathama, Eka
कुन्तीपुत्रःKunti's son
कुन्तीपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootकुन्तीपुत्र
FormPum, Prathama, Eka
युधिष्ठिरःYudhishthira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormPum, Prathama, Eka
भीमसेनBhimasena
भीमसेन:
Karta
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormPum, Prathama, Eka
अर्जुनौthe two (Arjuna and another) / dual form 'Arjunau'
अर्जुनौ:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormPum, Prathama, Dvi
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
यमौthe twins
यमौ:
Karta
TypeNoun
Rootयम
FormPum, Prathama, Dvi
and
:
TypeIndeclinable
Root
पुरुषर्षभौthe two best of men
पुरुषर्षभौ:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुषर्षभ
FormPum, Prathama, Dvi

दुपद उवाच

दुपद (Drupada)
कुन्ती (Kuntī)
युधिष्ठिर (Yudhiṣṭhira)
भीमसेन (Bhīmasena/Bhīma)
अर्जुन (Arjuna)
यमौ (Nakula and Sahadeva)
बलराम (Balarāma)
श्रीकृष्ण (Śrī Kṛṣṇa)
पाण्डव (Pāṇḍavas)
नगर (their city)

Educational Q&A

Ethical restraint and propriety in counsel: even when a course seems right, a king like Drupada avoids directly urging honored guests/allies to leave; instead he defers to the Pāṇḍavas’ own judgment and to trusted dharma-guides (Balarāma and Kṛṣṇa), emphasizing decisions grounded in dharma and well-wishing counsel.

Drupada reflects on whether the Pāṇḍavas should return to their own city. He states that if Yudhiṣṭhira and his brothers consider it proper—and if Balarāma and Kṛṣṇa also approve—then they should go, since those two consistently act for the Pāṇḍavas’ welfare; yet Drupada himself hesitates to be the one to tell them to depart.